Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Nevruz; Türk kültürünün tarihî bağlarını, doğanın uyanışını ve baharın gelişini temsil eder. Orta Asya’dan Balkanlara kadar olan geniş coğrafyadaki toplulukların ortak tarihsel, coğrafi ve kültürel bağlara sahip olması Nevruz’un geniş bir alanda kutlanmasını sağlamıştır.
Çözüm kontrolü: Soru, Nevruz’un yayılma alanını tarihî ve kültürel bağlam üzerinden sorgulamaktadır.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Nevruz etkinlikleri toplumsal birlik, beraberlik ve dayanışmayı pekiştirir. İnsanlar arasındaki kırgınlıkların giderilmesine, komşuluk ve akrabalık ilişkilerinin güçlenmesine katkı sağlar.
Çözüm kontrolü: Etkinliklerin sosyal işlevi ve toplumsal bütünleşmeye katkısı açıklanmıştır.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Yöremizde de Nevruz döneminde bahar temizliği yapılması, komşularla bir araya gelip yemek yenmesi ve niyet tutularak ateşten atlanması gibi gelenekler sürdürülmektedir.
Çözüm kontrolü: Öğrencinin kendi yakın çevresindeki kültürel uygulamaları esas alan bir değerlendirmedir.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
“S” harfi ile başlayanlar: Su (aydınlık/bereket), sarımsak (sağlık), semeni (tazelik/hayat).
“Ş” harfi ile başlayanlar: Şeker (tatlılık), şerbet (ağız tadı), şeftali (meyve bereketi).
Çözüm kontrolü: Geleneksel sembolik sofra düzeninden (Heft-Sin) ilham alınarak istenen harflerle başlayan anlamlı nesneler listelenmiştir.
Soru 5
Örnek cevap / çözüm yolu
Örs üzerinde demir dövülmesi, Türklerin Ergenekon’dan çıkışını simgeler. Demir, Türk kültüründe bağımsızlığın, gücün ve yeni bir başlangıcın sembolüdür.
Çözüm kontrolü: Tarihî ve destansı bağlam (Ergenekon Destanı) doğrultusunda açıklanmıştır.
Soru 6
Örnek cevap / çözüm yolu
Nevruz ateşinden atlanması bana en ilginç gelen etkinliktir. Çünkü ateşin üzerinden atlanırken geçmiş yılın olumsuzluklarından ve hastalıklardan arınılacağına inanılması simgesel ve derin bir kültürel anlam taşır.
Çözüm kontrolü: Seçilen etkinlik ve seçilme gerekçesi tutarlı biçimde ifade edilmiştir.
Soru 7
Örnek cevap / çözüm yolu
a)
- Açık ileti: Nevruz’un baharın gelişiyle kutlanan geleneksel bir bayram olduğuna dair doğrudan verilen bilgiler.
- Örtük ileti: Nevruz’un toplumsal birliği, millî kimliği ve kültürel sürekliliği koruyan birleştirici gücü.
b) İletilerin Sunuluş Şekli Karşılaştırması:
- Nevruz Belgeseli: Açık iletiler seslendirme ve yazıyla doğrudan; örtük iletiler ise sembolik görseller, müzik ve ritüel sahneleriyle aktarılmıştır.
- Bir Kavak ve İnsanlar (Hikâye): İletiler edebi kurgu, olay örgüsü, karakter diyalogları ve imgeler aracılığıyla çoğunlukla örtük biçimde sunulmuştur.
- Bizim Akdeniz’den (Gezi Yazısı): Gözleme dayalı anlatımda kişisel izlenimler, betimlemeler ve somut bilgiler üzerinden hem açık hem de örtük iletiler bir arada verilmiştir.
Çözüm kontrolü: Görsel-işitsel metin (belgesel), kurgusal metin (hikâye) ve öğretici metin (gezi yazısı) türlerinin ileti aktarım yöntemleri karşılaştırılmıştır.
Soru 8
Örnek cevap / çözüm yolu
- Konusu: Nevruz bayramının kökeni, kutlama gelenekleri ve kültürel yayılımı.
- Ana fikri: Nevruz, Türk dünyasını ve komşu coğrafyaları birleştiren, doğanın uyanışını ve kardeşliği simgeleyen ortak bir kültür mirasıdır.
- Çekilme amacı: Nevruz kültürünü izleyicilere tanıtmak, somut olmayan kültürel miras bilincini ve toplumsal hafızayı güçlendirmek.
Çözüm kontrolü: Belgesel metninin yapı unsurları (konu, ana fikir, amaç) ayrı maddeler halinde belirlenmiştir.
Soru 9
Örnek cevap / çözüm yolu
a) Tablo İşaretlemesi:
- Belgeselde birden fazla duyu organına hitap edilmiştir: Evet
- Anlatımın görsel ve işitsel araçlarla desteklenmesi belgeseli anlaşılır ve akılda kalıcı hâle getirmiştir: Evet
- Belgeseli dinleyene/izleyene açık ve örtük iletiler etkileyici bir şekilde aktarılmıştır: Evet
- Dinleyici/izleyici belgeselde birden fazla uyaranla karşı karşıyadır: Evet
- Belgeselde bilgiler dinleyen/izleyen için daha çekici hâle gelmiştir: Evet
- Dinleyen/izleyen için belgeselde yer alan bilgilerin öğrenilmesi kolaylaştırılmıştır: Evet
b) Çok Modlu Metinlerin Özellikleri:
Çok modlu metinler; yazı, ses, görüntü, hareket ve grafik gibi birden fazla anlatım aracını (modu) bir arada kullanan yapıya sahiptir. Bilgiyi tek bir duyuya değil, hem görme hem işitme gibi farklı duyulara ulaştırarak kavramayı kolaylaştırır, anlatımı daha ilgi çekici ve kalıcı kılar.
Çözüm kontrolü: Belgesel türünün çok modlu (multimodal) niteliği göz önünde bulundurularak özellikler belirlenmiş ve kavramsallaştırılmıştır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 200 · 
Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 202 →