Soru 1
Kısa cevap
Grafiklerin ait olduğu kişiler:
- g grafiği: Başlangıç noktası (0,0) olan ve 5 m/sn hızla koşan 1. koşucuya aittir.
- n grafiği: Başlangıç noktası (0,5) olan ve 4 m/sn hızla koşan 2. koşucuya aittir.
- h grafiği: Hakeme aittir (5. metrede sabit duran hakemin grafiğidir).
- m grafiği: Başlangıç noktası (0,0) olan ve 10/3 m/sn (yaklaşık 3,33 m/sn) hızla koşan 3. koşucuya aittir.
- k grafiği: Başlangıç noktası (0,0) olan ve 7 m/sn hızla koşan 4. koşucuya aittir.
Çözüm-kontrol: Hakem hareket etmediği için mesafesi sabittir (h grafiği yatay doğrudur). Koşucuların grafikleri ise zamanla mesafe arttığı için orijinden veya başlangıç konumundan başlayan artan doğrulardır.
Soru 2
Kısa cevap
Koşucuların ve hakemin zamana (x saniye) bağlı konumlarını (y metre) gösteren cebirsel fonksiyonlar:
- g(x) = 5x
- n(x) = 4x + 5
- h(x) = 5
- m(x) = \frac{10}{3}x
- k(x) = 7x
Çözüm-kontrol: Doğrusal fonksiyonların genel denklemi f(x) = ax + b biçimindedir. Burada a eğimi (hızı), b ise y-eksenini kesim noktasını (başlangıç konumunu) ifade eder.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
- Koşucuların grafikleri (g, n, m, k): Artan fonksiyonlardır. Çünkü zaman (x) ilerledikçe koşucuların aldıkları mesafe (y) sürekli artmaktadır. Cebirsel kanıt olarak eğim katsayıları a > 0 pozitif olduğundan x_1 < x_2 için f(x_1) < f(x_2) eşitsizliği sağlanır. Eğim katsayısı en büyük olan k(x) en hızlı artandır.
- Hakemin grafiği (h): Sabit fonksiyondur. Hakem hareket etmediği için eğimi a = 0’dır ve zaman geçse de konumu değişmeyip h(x) = 5 olarak sabit kalır.
Çözüm-kontrol: Pozitif eğimli doğrular artan fonksiyon, eğimi sıfır olan yatay doğru ise sabit fonksiyon tanımına tam olarak uymaktadır.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
g: \mathbb{R} \to \mathbb{R}, g(x) = ax + b doğrusal fonksiyonunun nitel özelliklerinin cebirsel gösterimi:
-
Artanlık ve Azalanlık:
x_1 < x_2 olmak üzere g(x_2) - g(x_1) = (ax_2 + b) - (ax_1 + b) = a(x_2 - x_1) olur.- a > 0 ise x_2 - x_1 > 0 olduğundan a(x_2 - x_1) > 0 \implies g(x_1) < g(x_2) olur. Fonksiyon artandır.
- a < 0 ise x_2 - x_1 > 0 olduğundan a(x_2 - x_1) < 0 \implies g(x_1) > g(x_2) olur. Fonksiyon azalandır.
- a = 0 ise g(x) = b olup tüm x değerleri için görüntüler eşittir. Fonksiyon sabittir.
-
Eksenleri Kesme Noktaları:
- y-eksenini kesim noktası: x = 0 için g(0) = b \implies (0, b) noktasıdır.
- x-eksenini kesim noktası (a \neq 0): g(x) = 0 \implies ax + b = 0 \implies x = -\frac{b}{a} \implies \left(-\frac{b}{a}, 0\right) noktasıdır.
Çözüm-kontrol: Tanım kümesinden alınan elemanların değişim oranı sabit ve a’ya eşit olduğundan cebirsel gösterim doğrulanmıştır.
Soru 5
Örnek cevap / çözüm yolu
Matematik yazılımında adımların uygulanması ve doğrulanması:
- 1. Adım: Dinamik matematik yazılımının Giriş bölümüne
g(x) = a*x + byazılarak a ve b sürgüleri oluşturulur. - 2. Adım: Sürgüler hareket ettirildiğinde;
- a > 0 yapılırsa grafiğin artan olduğu, a büyüdükçe doğrunun dikleştiği,
- a < 0 yapılırsa grafiğin azalan olduğu,
- a = 0 yapılırsa grafiğin x-eksenine paralel sabit doğruya dönüştüğü,
- b değiştirildiğinde grafiğin eğimi bozulmadan düşey eksende ötelenerek y-eksenini (0,b) noktasında kestiği gözlemlenir.
- 3. Adım: Bu dinamik görselleştirmeler, cebirsel olarak çıkarılan önermelerin grafik üzerindeki karşılıklarını birebir doğrular.
Çözüm-kontrol: Yazılımdaki sürgüler parametre değişimlerinin grafiğe etkisini anlık olarak göstererek teorik çıkarımları doğrulamıştır.
Soru 6
Örnek cevap / çözüm yolu
Yöntemlerin kullanışlılığının değerlendirilmesi:
- Cebirsel Yöntem: Genel geçerlik ve kesin matematiksel ispat sunması açısından son derece kullanışlıdır. Tüm reel sayılar için sonucun doğruluğunu şüpheye yer bırakmadan kanıtlar; ancak soyut kalabilir.
- Matematik Yazılımı Yöntemi: Görselleştirme, dinamik inceleme ve sezgisel kavrayış açısından çok kullanışlıdır. Parametrelerin (a ve b) değişimlerinin grafiğe yansımasını anında göstererek kavramsal öğrenmeyi destekler.
- Sonuç: Cebirsel yöntem kesin teorik doğrulamayı sağlarken, matematik yazılımı yöntemi bu bilginin zihinde somutlaşmasını sağlar. İki yöntemin birlikte kullanılması en yüksek öğrenme verimliliğini sunar.
Çözüm-kontrol: Hem teorik ispat hem de dinamik görselleştirme birbirini tamamlayan iki güçlü yöntemdir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 103 ·
Matematik Ders Kitabı 1. Kitap cevapları · Sonraki sayfa: 105 →