Soru 15
Örnek cevap / çözüm yolu
2000-2004 yıllarında laboratuvar uygulamalarına öğretim programında daha az yer verilmiş olabilir. Deney sayısı ve kimyasal maddeyle doğrudan çalışma az olduğunda kaza riski de azalır. Bu nedenle toplam kaza sayısının 2 olması açıklanabilir.
Kısa çözüm-kontrol: Tabloda bu dönemde yalnız ilköğretim birinci kademede 2 kaza, diğer kademelerde ise kaza kaydı olmadığı görülür.
Soru 16
Örnek cevap / çözüm yolu
İlköğretim ikinci kademedeki öğrenciler, bağımsız araştırma ve sorgulama etkinliklerinde deney araçlarını ve maddeleri daha fazla kendileri kullanmış olabilir. Deney sırasında daha fazla işlem yapmak; kırılma, dökülme, yanlış madde kullanımı ve güvenlik kuralını ihlal etme riskini artırabilir.
Kısa çözüm-kontrol: 2005-2012 döneminde ikinci kademede 16 kaza, birinci kademede 7 kaza görülmektedir. İkinci kademedeki bağımsız uygulamalar bu farkı açıklayabilir.
Soru 17
Örnek cevap / çözüm yolu
Lise ve üniversite öğrencileri kimyasal maddelerin özellikleri, laboratuvar araçlarının kullanımı ve deney güvenliği konusunda daha fazla bilgiye sahip olabilir. Koruyucu gözlük kullanma, maddeleri uygun miktarda kullanma, deney tüpünü doğru tutma ve yönergelere uyma becerileri kaza sayısını azaltabilir.
Kısa çözüm-kontrol: Tabloda lise toplamı 15, üniversite toplamı 5 iken ilköğretim ikinci kademe toplamı $26$dır. Bu durum, yaş ve deney güvenliği bilgisinin etkili olabileceğini gösterir.
Soru 18
Örnek cevap / çözüm yolu
Kazalara şu güvenlik kurallarının ihlal edilmesi neden olmuş olabilir:
- Kimyasal maddeleri gereğinden fazla kullanmak.
- Uçucu veya zararlı buhar oluşan deneyleri yeterli havalandırma olmadan yapmak.
- Deney tüpünü ısıtırken ağzını insanlara doğru tutmak ya da hasarlı cam malzeme kullanmak.
- Yanıcı maddeleri alevden uzak tutmamak.
- Cıva gibi tehlikeli maddeleri izinsiz ve koruyucu önlem almadan kullanmak.
- Öğretmen yönergelerine uymamak ve deney sırasında dikkat dağıtıcı davranışlarda bulunmak.
Kısa çözüm-kontrol: Verilen örneklerde buhar nedeniyle rahatsızlanma, deney tüpünün zarar görmesi, fazla madde kullanımına bağlı patlama, alev alma ve cıva tüpünün kırılması yer almaktadır.
Soru 19
Örnek cevap / çözüm yolu
Öğretim programlarında laboratuvar uygulamaları ve araştırma-sorgulamaya dayalı etkinlikler arttıkça öğrencilerin deney yapma sıklığı da artmıştır. Bu durum, kimyasal madde ve laboratuvar araçlarıyla temas arttığı için kaza olasılığını yükseltmiş olabilir. Ancak 2013-2016 döneminde toplam sayının $32$den $29$a düşmesi, güvenlik farkındalığı ve alınan önlemlerin etkisinin artmış olabileceğini düşündürür.
Bu kazalar; yaralanma, zararlı buhara maruz kalma, yangın, patlama, kimyasal dökülme, araç-gereç hasarı ve eğitimin aksaması gibi problemlere yol açabilir.
Kısa çözüm-kontrol: Toplam kaza sayısı 2000-$2004$te 2, 2005-$2012$de 32 ve 2013-$2016$da $29$dur.
Soru 20
Örnek cevap / çözüm yolu
İlköğretim ikinci kademede öğrenciler bağımsız deney ve araştırma etkinliklerine daha çok katıldıkları için kaza sayısı daha yüksek olabilir. İlköğretim birinci kademede deneyler daha öğretmen rehberliğinde yürütülmüş olabilir. Lise öğrencileri ise kimyasal değişim, madde güvenliği ve laboratuvar kuralları konusunda daha bilinçli olduklarından riskleri daha iyi yönetebilir.
Kısa çözüm-kontrol: 2013-2016 döneminde kaza sayıları; ilköğretim birinci kademede 8, ikinci kademede 10 ve lisede $9$dur. İkinci kademe en yüksek değere sahiptir.
Soru 21
Örnek cevap / çözüm yolu
Laboratuvar kazalarını önlemek için:
- Deneyden önce güvenlik kuralları ve yapılacak işlemler açıklanmalıdır.
- Koruyucu gözlük, önlük ve gerektiğinde eldiven kullanılmalıdır.
- Kimyasal maddeler etiketlerine göre tanınmalı; bilinmeyen maddeler karıştırılmamalıdır.
- Yanıcı maddeler alevden uzak tutulmalı, kimyasallar yalnız gerekli miktarda kullanılmalıdır.
- Cam malzemeler deneyden önce çatlak ve kırık yönünden kontrol edilmelidir.
- Zehirli veya uçucu maddeler uygun havalandırmada ve öğretmen gözetiminde kullanılmalıdır.
- Dökülme, kırılma, yangın ve yaralanma durumlarında uygulanacak acil durum kuralları önceden bilinmelidir.
Kısa çözüm-kontrol: Bu önlemler, maddelerin yanlış kullanımı, cam malzeme kırılması, zararlı buhar solunması, yanma ve patlama gibi riskleri azaltır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 95 · 
Kimya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 97 →