Soru 15
Örnek cevap / çözüm yolu
2000-2004 yıllarında laboratuvar uygulamalarına öğretim programında çok az yer verildiği için öğrenciler laboratuvar ortamında daha az deney yapmıştır. Deney sayısı az olduğundan laboratuvar kazası sayısı da yalnızca 2 olmuştur.
Kısa kontrol: Bu dönemde yalnızca ilköğretim birinci kademede 2 kaza kaydedilmiştir; diğer eğitim kademelerinde kaza görünmemektedir.
Soru 16
Örnek cevap / çözüm yolu
İlköğretim ikinci kademedeki öğrenciler, birinci kademedeki öğrencilere göre daha karmaşık deneyler yapmış olabilir. Kimyasal değişim, fiziksel değişim ve farklı maddelerle yapılan uygulamalarda daha fazla araç-gereç kullanılması; kırılma, dökülme ve yanlış kullanım riskini artırmış olabilir. Ayrıca ikinci kademede bağımsız araştırma ve sorgulamaya daha fazla yer verilmesi, öğrencilerin laboratuvarda daha etkin çalışmasına neden olmuş olabilir.
Kısa kontrol: Tabloda ikinci kademede 26, birinci kademede 17 kaza görülmektedir.
Soru 17
Örnek cevap / çözüm yolu
Lise ve üniversite düzeyinde öğrencilerin laboratuvar güvenliği bilgileri daha gelişmiş olabilir. Bu öğrenciler deney araçlarını, maddelerin özelliklerini ve olası tehlikeleri daha bilinçli kullanabilir. Öğretmen veya sorumlu gözetiminde çalışma, koruyucu ekipman kullanımı ve güvenlik kurallarına uyma da kazaları azaltır.
Kısa kontrol: Lise düzeyinde 15, üniversite düzeyinde 5 kaza vardır. Bu sayılar, ikinci kademedeki 26 kazadan daha düşüktür.
Soru 18
Örnek cevap / çözüm yolu
Kazalara şu güvenlik kurallarının ihlal edilmesi neden olmuş olabilir:
- Deney tüpünü uygun biçimde tutmamak ve tüpün ağzını insanlara doğru çevirmek.
- Isıtılan maddeleri veya yanıcı maddeleri aleve fazla yaklaştırmak.
- Tuz ruhu, alkol, cıva gibi maddeleri gerekli dikkat ve koruyucu ekipman olmadan kullanmak.
- Maddeleri gereğinden fazla kullanmak ya da uyumsuz maddeleri kontrolsüz karıştırmak.
- Cam araç-gereçleri taşırken dikkatli davranmamak.
- Laboratuvarda öğretmenin yönergelerine uymamak ve izinsiz uygulama yapmak.
Kısa kontrol: Görselde patlama, beherdeki ispirtonun alev alması, deney tüpünün zarar görmesi ve cıva tüpünün kırılması gibi olaylar verilmiştir.
Soru 19
Örnek cevap / çözüm yolu
Öğretim programlarında laboratuvar uygulamaları arttıkça kaza sayısı da artmıştır. 2000-2004 döneminde uygulama az olduğu için toplam 2 kaza görülürken, 2005-2012 döneminde uygulamalı ve yapılandırmacı yaklaşımla toplam 32 kaza görülmüştür. 2013-2016 döneminde ise araştırma-sorgulamaya dayalı uygulamalar sürmüş ve toplam 29 kaza kaydedilmiştir.
Bu ilişkinin temel nedeni, öğrencilerin laboratuvarda daha sık ve daha etkin çalışmasıdır. Ancak yeterli güvenlik eğitimi, gözetim ve uygun araç-gereç sağlanmazsa kırılma, yanma, patlama, zehirli maddeyle temas ve çevre kirliliği gibi problemler ortaya çıkabilir.
Kısa kontrol: Kazaların artması, laboratuvar etkinliklerinin zararlı olduğu anlamına gelmez; güvenlik önlemlerinin uygulamalarla birlikte güçlendirilmesi gerektiğini gösterir.
Soru 20
Örnek cevap / çözüm yolu
2013-2016 yıllarında ikinci kademedeki kaza sayısının birinci kademe ve liseden farklı olmasının nedeni, yapılan deneylerin türü ve öğrencilerin laboratuvarda üstlendiği sorumluluk düzeyi olabilir. İkinci kademede öğrenciler daha fazla bağımsız uygulama yapmış, buna karşılık lise öğrencileri güvenlik kurallarını ve madde kullanımını daha iyi kavramış olabilir.
Kısa kontrol: Bu dönemde ikinci kademede 10, lisede 9, birinci kademede 8 kaza vardır. Farklar az olsa da ikinci kademe en yüksek değerdedir.
Soru 21
Örnek cevap / çözüm yolu
Laboratuvar kazalarını önlemek için şu çözümler uygulanabilir:
- Her deneyden önce laboratuvar güvenliği kuralları açıklanmalı ve hatırlatılmalıdır.
- Gözlük, önlük ve gerektiğinde eldiven gibi koruyucu ekipmanlar kullanılmalıdır.
- Yanıcı, aşındırıcı veya zehirli maddeler öğretmen gözetiminde ve az miktarda kullanılmalıdır.
- Cıva gibi insan sağlığı ve çevre için riskli maddeler yerine daha güvenli maddeler tercih edilmelidir.
- Deney tüpleri, beherler ve diğer cam araç-gereçler dikkatle taşınmalı; kırık malzemeler kullanılmamalıdır.
- Öğrenciler deney basamaklarını okumadan uygulamaya başlamamalıdır.
- Yangın söndürücü, göz duşu ve ilk yardım malzemelerinin yeri önceden öğrenilmelidir.
Kısa kontrol: Bu önlemler, maddelerin güvenli kullanılmasını sağlar ve yanma, patlama, kırılma ile zararlı madde temasını azaltır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 96 · 
Kimya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 98 →