Soru 1
“Turnalar” türküsü ile Ahmet Kutsi Tecer’in “Nerdesin” şiirini verilen ölçütlere göre karşılaştırma etkinliği.
Örnek cevap / çözüm yolu
Gelenek:
- Turnalar: Sözlü edebiyat / Anonim Halk şiiri (türkü) geleneği.
- Nerdesin: Cumhuriyet Dönemi Türk şiiri / Memleketçi-saf şiir anlayışına dayalı modern şiir geleneği.
Söylenme / Yazılma Amacı:
- Turnalar: Özlem, ayrılık ve gurbet duygularını dile getirmek; habercilik işlevi gören turnalar vasıtasıyla uzaktaki sevgiliye veya memlekete selam göndermek.
- Nerdesin: İçsel yalnızlığı, arayışı ve ulaşılamayan soyut bir sese/sevgiliye duyulan derin özlemi ifade etmek.
İleti:
- Turnalar: Gurbette olan insanın sevdiklerine duyduğu hasret ve doğaya sığınma arzusu.
- Nerdesin: İnsanın ruhundaki derin yalnızlık ve kendisini çağıran meçhul sese duyduğu tutkulu arayış.
Söyleyici:
- Turnalar: Gurbette kalan, memleketinden veya sevdiklerinden ayrı düşmüş dertli halk insanı / ozan.
- Nerdesin: Gece uykusu bölünen, gizemli bir sesin peşinden giden, yalnız ve arayış içindeki bireysel anlatıcı.
Ahenk Unsurları:
- Turnalar: Hece ölçüsü (genellikle 11’li), yarım/tam kafiye, redif ve türküye özgü nakarat/bağlama tekrarları.
- Nerdesin: 11’li hece ölçüsü, düzenli kafiye ve redifler (çapraz ve düz kafiye örgüleri), aliterasyon ve asonanslar.
Metin türü, tema ve söyleyici nitelikleri dikkate alınarak iki metin gelenek ve biçim bakımından kıyaslanmıştır.
Soru 2
Turnalar adlı türkünün hangi disiplinlerle ilişkilendirilebileceğini türküden örnekler vererek açıklayınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
“Turnalar” türküsü Coğrafya, Sosyoloji, Tarih ve Psikoloji disiplinleriyle ilişkilendirilebilir:
- Coğrafya: Türküde geçen göçmen kuşlar (turnalar), gurbet diyarları ve mekân unsurları coğrafya bilimiyle ilgilidir.
- Sosyoloji ve Tarih: Toplumun yaşadığı göçler, gurbetçilik olgusu ve toplumsal ayrılıklar sosyoloji ve tarihin inceleme alanına girer.
- Psikoloji: Türküdeki yalnızlık, hüzün ve özlem gibi ruhsal durumlar psikoloji disipliniyle ilişkilendirilir.
Bağlam ve konu özellikleri türkü metninin disiplinler arası yapısını ortaya koymaktadır.
Soru 3
Turnalar türküsünde işlenen konu hangi sanat dallarıyla ele alınabilir? Yazınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Türküde işlenen özlem, ayrılık ve gurbet temaları şu sanat dallarıyla ele alınabilir:
- Resim: Gurbet, ayrılık veya göç eden turna motifleri tuvale görsel olarak aktarılabilir.
- Müzik: Farklı beste ve formlarda (örneğin senfonik veya çağdaş yorumlar) yeniden icra edilebilir.
- Tiyatro ve Sinema: Gurbet ve ayrılık hikâyeleri sahne oyunlarında veya sinema filmlerinde senaryolaştırılarak işlenebilir.
- Heykel: Turna motifi ve özlem duygusu üç boyutlu formlarla sembolize edilebilir.
Farklı sanat dalları aynı temayı kendi anlatım olanaklarıyla işleyebilir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 49 · 
Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 51 →