10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 47 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

Örnek cevap / çözüm yolu

“Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerin devlet ve ordu teşkilatlarında meydana gelen değişimin temel belirleyicisi dinî unsurlardır.” önermesi tarihî kanıt ve neden-sonuç ilişkileri çerçevesinde şu gerekçelerle değerlendirilebilir:

  • Katılıyorum / Kısmen Katılıyorum: İslamiyet’in kabulüyle birlikte hukuk alanında şer’i yargı mekanizmasının (kâdılkudât) oluşması, gaza anlayışının ordu yapısına yansıması ve hükümdarlık unvanlarında İslami sembollerin kullanılması dinî unsurların teşkilatlanmadaki değişimde doğrudan etkili olduğunu gösterir.
  • Kararsızım / Katılmıyorum: Değişimin tek belirleyicisi dinî faktörler değildir. Türklerin Türkistan’dan Anadolu’ya intikali (coğrafi çevre), yerleşik kültürle etkileşim ve komşu devletlerin bürokratik gelenekleri de etkilidir. Ayrıca kut anlayışı ve eyalet yönetimindeki bazı geleneklerin korunması, değişim ve sürekliliğin birlikte yaşandığını kanıtlar.

Öğrenciler bu tarihî gerekçeleri sunarak tutumlarını açıklayabilir ve sınıf içi tartışmada farklı yorumları değerlendirebilirler.

Soru 2

Kısa cevap

Visual ipuçlarına göre kartlarda tanımlanan devlet görevlileri şunlardır:

  1. Esra (Şehzade, hanedan mensubu, eyalet yöneticisi): Melik
  2. Deniz (Kayıt defteri, menşur ve beratlar, Türkiye Selçuklu): Pervane
  3. Mete (Saray, devlet, kut): Sultan
  4. Nuray (Melik, eyalet, eğitim): Atabey
  5. Fatih (Adalet, şeri yargı, mahkeme): Kâdılkudât
  6. Özlem (Saray, hâcib, halk): Hâcibü’l-hüccâb
  7. Mehmet (Ordu, donanma, deniz): Melikü’s-sevahil
  8. Aynur (Vezir, Karahanlı Devleti, merkezi yönetim): Yuğruş
  9. Furkan (Sultan, vekil, Türkiye Selçuklu): Naib
  10. Zeynep (Ordu, beylerbeyi, Türkiye Selçuklu): Emirü’l-ümerâ

Bu eşleştirmeler, Türk-İslam medeniyetinde merkez ve eyalet teşkilatındaki görev dağılımı ile yönetim kurumlarının işlevini ortaya koymaktadır.


Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 46 · :blue_book: Tarih Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 48 →