10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 46 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

Örnek cevap / çözüm yolu

Karahanlı Devleti:

  • Türk devlet geleneğine bağlı hassa birlikleri ve eyalet askerlerinden oluşur.
  • Gulam sistemi ilk kez bu dönemde uygulanmaya başlanmıştır.
  • Donanması bulunmaz; temelini atlı ve yaya Türkmen kuvvetleri oluşturur.

Gazneli Devleti:

  • Farklı etnik gruplardan oluşan kozmopolit bir ordu yapısına sahiptir.
  • Gulamân-ı Saray (saray muhafızları) ve eyalet askerleri ordunun çekirdeğidir.
  • Hindistan coğrafyasının etkisiyle orduda savaş filleri kullanılmıştır.

Büyük Selçuklu Devleti:

  • Gulam sistemi geliştirilerek Hassa Ordusu ve toprağa dayalı İkta Askerleri teşkilatlandırılmıştır.
  • Türkmen kuvvetleri, vasal devlet askerleri, ok, yay, kılıç, gürz, mızrak gibi hafif silahlı birlikler ile mancınık ve arrade kullanan kuşatma birliklerinden oluşur.

Türkiye Selçuklu Devleti:

  • Büyük Selçuklu ordu yapısını ve ikta sistemini esas almıştır.
  • Başkomutana Beylerbeyi veya Emirü’l-Ümerâ, komutanlara Subaşı denmiştir.
  • Denizlere ve sahillere ulaşılmasıyla Reisü’l-Bahr (Melikü’s-Sevahil / Emirü’s-Sevahil) komutasında ilk kez donanma teşkilatı kurulmuştur.

Metindeki görsel, kaynak metin ve bilgiler esas alınarak tablo doldurulabilir.

Soru 2

Örnek cevap / çözüm yolu

Ordu teşkilatında meydana gelen değişim ve sürekliliğin temel nedenleri şunlardır:

Sürekliliğin Nedenleri:

  • Türk Askerî Geleneği: Ordu-millet anlayışı ve Türkmen kuvvetlerinin ordudaki ağırlığının korunması.
  • Kurumsal Aktarım: Karahanlılarda başlayan gulam sisteminin ve Selçuklularla gelişen ikta sisteminin devletler arasında devredilerek sürdürülmesi.

Değişimin Nedenleri:

  • Coğrafi Koşullar ve İhtiyaçlar: Anadolu’ya yerleşen Türkiye Selçuklularının deniz kıyılarına ulaşması sonucu donanma ve sahil komutanlıkları (Reisü’l-Bahr) kurması.
  • Farklı Kültürlerle Etkileşim: Egemen olunan coğrafyaların (Hindistan, İran, Anadolu) etnik ve askerî yapısına göre ordunun biçimlenmesi (Gaznelilerde savaş filleri vb.).
  • Savaş Teknolojisi ve Yöntemleri: Kale kuşatmalarında kullanılan mancınık ve arrade gibi araçlar ile değişen silah ihtiyaçlarının ordu yapısını güncele uyarlaması.

Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 45 · :blue_book: Tarih Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 47 →