Sayfa rehberi
Bu sayfada İlk Türk-İslam devletlerinde (Karahanlılar, Gazneliler ve Büyük Selçuklular) ordu teşkilatının yapısı, askerî sınıflar ve orduyu destekleyen sosyo-ekonomik sistemler ele alınmaktadır.
1. Türk-İslam Devletlerinde Ordu Teşkilatı
- Ordu-Millet Anlayışı ve Süreklilik: Türklerin İslamiyet’i kabulünden sonra da ordu-millet geleneği devam etmiştir. Asya Hun Hükümdarı Mete Han tarafından oluşturulan onlu sistem, Karahanlı, Gazneli ve Selçuklu ordularının temelini oluşturmuştur.
- Etnik Yapı: Karahanlı ordusu büyük ölçüde Türklerden oluşurken, Gazneli ve Selçuklu ordularında farklı etnik gruplardan askerler de yer almıştır.
2. Temel Askerî Kavramlar ve Sistemler
- Gulam Sistemi: Savaş esirleri, satın alma veya intikal yoluyla saraya getirilip liyakatlerine göre yetiştirilen maaşlı askerî sınıftır. Karahanlılarda saray muhafızları (turgak ve yatgak), Gazneli ve Selçuklu dönemlerinde ise saray gulamları adını almıştır.
- İkta Sistemi: Ülke topraklarının vergi gelirlerine göre sınıflandırılıp hizmet karşılığında askerî ve sivil görevlilere tahsis edilmesidir. Bu sistem sayesinde devlet hazinesinden para çıkmadan savaşa hazır büyük bir ordu (ikta birlikleri) yetiştirilmiş ve taşrada güvenlik sağlanmıştır.
- Türkmen Birlikleri ve Akıncılar: Büyük Selçuklu Devleti’nin kuruluşunda temel rol oynayan Türkmenler, devlet kurumsallaştıkça sınır boylarında akıncı kuvvet olarak görev yapmaya devam etmişlerdir.
3. Görsel ve Metin Tabanlı Tarihî Kanıtlar
- Süvari Kabartması: Gazne bölgesinde bulunan XI-XII. yüzyıla ait alçı kabartma, Türk-İslam ordularındaki atlı savaşçı kültürünün maddi kültür kalıntısı olarak kanıtıdır.
- Ordu Donanımı ve Minyatür: Gazneli ordusunda sur kuşatmalarında ve düşmanın moralini bozmak amacıyla fillerin kullanıldığı, aynı zamanda ordunun asıl vurucu gücünü atlı süvarilerin oluşturduğu belirtilmektedir. Dönemin minyatürü ise Karahanlı ve Gazneli hükümdarları arasındaki siyasi ve askerî ilişkileri yansıtan önemli bir görsel kanıttır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 44 ·
Tarih Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 46 →