Soru 1
Osmanlı Devleti’nin 1299-1453 ile 1453-1683 yılları arasındaki yönetim ve ordu yapılarının benzer ve farklı yönlerini belirleyerek aşağıdaki alanda listeleyiniz.
Örnek cevap / çözüm yolu
1. Yönetim ve Ordu Yapısındaki Benzer Yönler:
- Devlet Modeli: Her iki dönemde de devletin başında merkezi otoriteyi temsil eden padişah bulunmuş, karar alma organı olarak Divan-ı Hümayun işlevini sürdürmüştür.
- Toplum Yapısı: Askerî (yönetici) ve reaya (halk) ayrımı ile eyalet idari teşkilatlanması korunmuştur.
- Ordu Sistemi: Her iki dönemde de ordu; merkez ordusu (Kapıkulu Ocağı) ve eyalet askerleri olmak üzere iki ana temel unsurdan meydana gelmiştir.
2. Yönetim ve Ordu Yapısındaki Farklı Yönler:
- Askerî Sınıf Dengesi: 1299-1453 döneminde atlı birlikler olan tımarlı sipahiler ordunun ağırlık merkezini oluştururken, 1453-1683 döneminde ateşli silahların gelişimiyle piyade sınıfı daha baskın hâle gelmiş ve sipahi sayısı azalmıştır.
- Tımar ve İltizam Sistemi: İlk dönemde tımar sistemi işler durumdayken, ikinci dönemde tımarlı sipahilerin önem kaybetmesiyle devlete nakit sağlamak amacıyla açık artırma usulüyle iltizam sistemine ve yeni gelir arayışlarına yönelinmiştir.
- Deniz Gücü Teknolojisi: İlk dönemde kadırga tipi kürekli gemiler kullanılırken, 1453-1683 döneminde açık denizlerde üstünlük sağlayan üç direkli kalyon teknolojisine geçiş süreci başlamıştır.
- Yönetici Sınıfı Düzeyi: 1453-1683 döneminde yaşanan mali krizler ve harcamalar nedeniyle yönetici sınıfın makam ve ek gelir arayışları artmış, idari yapıda değişimler yaşanmıştır.
Çözüm kontrolü
Karşılaştırma yapılırken sayfada verilen metinlerdeki kalyon teknolojisi, piyade-sipahi dengesindeki değişim, tımar sisteminin gerilemesi ve devlet görevlilerinin açık artırmayla yeni gelir kaynakları araması gibi tarihî kanıt ve neden-sonuç ilişkileri esas alınmıştır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 254 ·
Tarih Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 256 →