10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 254 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

Örnek cevap / çözüm yolu

  1. Ateşli silahların kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte Osmanlı ordusunda piyade sınıfı (Yeniçeriler ve ulufeli askerler) sürekli nicel bir artış göstermiştir.
  2. Tımar sistemine dayalı atlı eyalet askerlerinin (cebelülerin) ordu içerisindeki oranı zamanla azalmış ve ordunun temel omurgası merkez askerlerine kaymıştır.
  3. Devletin doğrudan maaş (ulufe) ödediği profesyonel kapıkulu asker sayısı arttığı için hazine üzerindeki nakmî ve askerî sorumluluk büyümüştür.

Verilen metin ve tablolardan hareketle Osmanlı ordusunun niteliksel ve niceliksel dönüşümü incelenerek üç temel çıkarım yapılmıştır.

Soru 2

Örnek cevap / çözüm yolu

  1. Piyade sayısının artmasına kanıt: Tablo 3.3’te 1484 yılında 7.841 olan Yeniçeri sayısının 1609’da 37.627’ye, 1669-1670 yıllarında ise 53.849’a yükselmesi ve toplam ulufeli asker sayısının 12.147’den 75.933’e çıkmasıdır.
  2. Cebelü sayısının azalmasına kanıt: Metinde cebelü sayısının azaltıldığı ve ateşli silah kullanan piyadelerin artırıldığı açıkça belirtilmiştir. Tablo 3.1’de cebelü sayısı 41.832 iken sonraki süreçte eyalet askerlerinin ordu içindeki ağırlığı ulufeli askerlerin gerisinde kalmıştır.
  3. Maaşlı ordunun öne çıkmasına kanıt: Tablo 3.3’te Kapıkulu Sipahisi, Topçu ve Yeniçeri gibi ulufeli sınıfların sayıca katlanarak artması ve Tablo 3.1’de ulufeli kale ve Mısır birliklerinin varlığı gösterilebilir.

Metindeki açıklamalar ile tablolarda yer alan sayısal veriler eşleştirilerek çıkarımların tarihî kanıtları sunulmuştur.

Soru 3

Örnek cevap / çözüm yolu

  • Değişim: XV. yüzyılın sonlarından XVII. yüzyılın sonlarına kadar geçen dönemde Osmanlı askerî yapısı; eyalet merkezli tımarlı sipahi ağırlığından, tüfek ve ateşli silah kullanan, doğrudan merkezî hazineden ulufe alan kapıkulu piyadelerinin baskın olduğu bir yapıya dönüşmüştür. Bu değişim, Avrupa’daki Askerî Devrim’e ve savaş teknolojisindeki gelişmelere Osmanlı Devleti’nin sağladığı uyumu gösterir.
  • Süreklilik: Ordu içindeki unsurların oranları değişse de Yeniçeri, Topçu, Kapıkulu Sipahisi ve kale muhafızları gibi temel kurumlar varlığını sürdürmüş; ordunun teşkilat yapısı ve eyalet-merkez dengesini koruma anlayışı devam etmiştir.

Tablolardaki verilerin zaman aralığı (1453-1683) göz önüne alınarak kurumların devamlılığı (süreklilik) ve sayısal/niteliksel farklılaşması (değişim) analiz edilmiştir.


Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 253 · :blue_book: Tarih Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 255 →