10. Sınıf Matematik Ders Kitabı Sayfa 279 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

Örnek cevap / çözüm yolu

Cebirsel temsilleri verilen karekök fonksiyonların bağımlı ve bağımsız değişkenlerinin değerleri ile değişkenler yer değiştirdiğinde elde edilen değerler hesaplanıp tanım ve değer kümelerine göre durumları aşağıdaki tabloda doldurulmuştur:

Fonksiyonun Cebirsel Temsili Bağımsız Değişken (x) Bağımlı Değişken (y) Yer Değiştirilmiş Bağımsız Değişken (x) Yer Değiştirilmiş Bağımlı Değişken (y) Farklı Tanım ve Değer Kümesine Göre Oluşan Yeni Fonksiyonun Cebirsel Temsili
g(x) = \sqrt{x} + 4 0 4 4 0 g: \mathbb{R} \rightarrow \mathbb{R} \implies Fonksiyon değildir.
1 5 5 1
4 6 6 4 g: [0, \infty) \rightarrow [4, \infty) \implies g^{-1}(x) = (x - 4)^2
9 7 7 9
h(x) = \sqrt{x - 2} 0 Tanımsız Tanımsız Tanımsız h: \mathbb{R} \rightarrow \mathbb{R} \implies Fonksiyon değildir.
2 0 0 2
6 2 2 6 h: [2, \infty) \rightarrow [0, \infty) \implies h^{-1}(x) = x^2 + 2
11 3 3 11
k(x) = \sqrt{x + 3} - 1 -3 -1 -1 -3 k: \mathbb{R} \rightarrow \mathbb{R} \implies Fonksiyon değildir.
-2 0 0 -2
1 1 1 1 k: [-3, \infty) \rightarrow [-1, \infty) \implies k^{-1}(x) = (x + 1)^2 - 3
6 2 2 6

Çözüm Adımlarının Kontrolü:

  • g(x) = \sqrt{x} + 4 için: x=1 \Rightarrow y=5, x=4 \Rightarrow y=6, x=9 \Rightarrow y=7. Değişkenler yer değiştirdiğinde (x,y) ikilileri (5,1), (6,4) ve (7,9) olur.
  • h(x) = \sqrt{x - 2} için: x=0 durumunda karekök içi negatif olduğu için y tanımsızdır. x=2 \Rightarrow y=0, x=6 \Rightarrow y=2, x=11 \Rightarrow y=3. Değişkenler yer değiştirdiğinde (0,2), (2,6) ve (3,11) elde edilir.
  • k(x) = \sqrt{x + 3} - 1 için uygun x değerleri: x=-3 \Rightarrow y=-1, x=-2 \Rightarrow y=0, x=1 \Rightarrow y=1, x=6 \Rightarrow y=2. Yer değiştirildiğinde (-1,-3), (0,-2), (1,1) ve (2,6) değerleri bulunur.

Soru 2

Örnek cevap / çözüm yolu

Tablodan elde edilen veriler ışığında karekök referans fonksiyonlardan türetilen fonksiyonların terslerinin de fonksiyon olabilmesi hakkında şu genellemeler yapılır:

  1. Tanım Kümesinin Kısıtlanması: Karekök fonksiyonları tüm gerçek sayılar kümesinde (\mathbb{R} \rightarrow \mathbb{R}) tanımlandığında, karekök içerisini negatif yapan değerler için tanımsızlık oluşur ve fonksiyon bire bir ve örten olamaz. Bu nedenle tersinin bir fonksiyon olabilmesi için öncelikle tanım kümesi karekök içini sıfır veya sıfırdan büyük yapan değerlerle kısıtlanmalıdır.
  2. Bire Birlik ve Örtenlik Şartı: Fonksiyon ancak kısıtlanmış tanım kümesinden değer kümesine bire bir ve örten olduğunda tersi tanımlanabilir.
  3. Ters Fonksiyonun Tanım ve Değer Kümesi: Bir f: A \rightarrow B karekök fonksiyonunun tersi f^{-1}: B \rightarrow A olur. Karekök fonksiyonunun tersi elde edilirken bağımlı ve bağımsız değişkenler yer değiştirir ve oluşan yeni fonksiyon ikinci dereceden bir fonksiyon kuralına sahip olur. Bu yeni fonksiyonun tanım kümesi, orijinal fonksiyonun değer kümesi (B) ile sınırlandırılmalıdır.

Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 278 · :blue_book: Matematik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 280 →