10. Sınıf Matematik Ders Kitabı Sayfa 278 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

Kısa cevap

t(h) = \sqrt{h + 1} - 1 (h \ge 0)

Çözüm yolu

  1. Uçurtmanın yüksekliğini veren model h = t^2 + 2t olarak veriliyor.
  2. Zamana (t) bağlı değişimi cebirsel olarak ifade etmek için denklemde t yalnız bırakılır:
    t^2 + 2t - h = 0
  3. Eşitliğin sol tarafı tam kareye tamamlanır:
    t^2 + 2t + 1 = h + 1 \implies (t + 1)^2 = h + 1
  4. Zaman negatif olamayacağından (t \ge 0), her iki tarafın karekökü alındığında:
    t + 1 = \sqrt{h + 1} \implies t(h) = \sqrt{h + 1} - 1

Soru 2

Örnek cevap / çözüm yolu

Elde edilen t(h) = \sqrt{h + 1} - 1 ifadesi, h(t) = t^2 + 2t (t \ge 0) fonksiyonunun ters fonksiyonudur (h^{-1}(h)).

Açıklama / Nedenleri:

  • h(t) fonksiyonu zamanı (t) girdi olarak alıp yüksekliği (h) hesaplarken; yeni cebirsel temsil yüksekliği (h) girdi alarak geçen zamanı (t) verir.
  • h(t) fonksiyonu [0, \infty) tanım aralığında bire bir ve örten olduğundan, değişkenlerin yer değiştirmesiyle oluşan bu ilişki de bir fonksiyondur.

Soru 3

Örnek cevap / çözüm yolu

Uçurtmanın h = 440 metre yüksekliğe ulaşması için geçen zaman:

t = \sqrt{440 + 1} - 1 = \sqrt{441} - 1 = 21 - 1 = 20\text{ saniye}

Grafik Çizim Özellikleri (Yükseklik-Zaman Grafiği):

  • Yatay Eksen (h): Yükseklik (m) \rightarrow [0, 440]
  • Düşey Eksen (t): Zaman (s) \rightarrow [0, 20]
  • Grafik Üzerindeki Örnek Noktalar: (h, t) = (0, 0), (3, 1), (8, 2), (15, 3), (440, 20)
  • Grafik, (0,0) orijin noktasından başlayıp (440, 20) noktasına kadar uzanan içbükey karekök eğrisidir.

Soru 4

Kısa cevap

  • Tanım Kümesi: [0, 440]
  • Görüntü Kümesi: [0, 20]
  • Artan/Azalanlık: Daima artandır.
  • Bire Bir Olma Durumu: Bire birdir.

Çözüm açıklaması

  1. Tanım Kümesi: Yükseklik h değişkeni 0 ile 440 metre arasında olduğu için D = [0, 440]'dır.
  2. Görüntü Kümesi: Bu yükseklik değerlerine karşılık gelen zaman t değerleri 0 ile 20 saniye arasında değiştiğinden K = [0, 20]'dir.
  3. Artanlık/Azalanlık: Yükseklik arttıkça geçen zaman da sürekli arttığı için fonksiyon tanımlı olduğu aralıkta daima artandır.
  4. Bire Birlik: Her yükseklik değerine yalnızca bir zaman değeri karşılık geldiği için (yatay doğru testini sağlar) fonksiyon bire birdir.

Soru 5

Kısa cevap

Tablo Tamamlama Değerleri:

  • Orijinal f(x) = \sqrt{x} için:
    • x = 0 \implies y = 0
    • x = 1 \implies y = 1
    • x = 4 \implies y = 2
    • x = 9 \implies y = 3
  • Değişkenler yer değiştirdiğinde (Yeni x ve Yeni y):
    • Bağımsız Değişken (x): 0, 1, 2, 3
    • Bağımlı Değişken (y): 0, 1, 4, 9

Oluşan Yeni Fonksiyonun Cebirsel Temsili:
g(x) = x^2 (x \ge 0) veya f^{-1}(x) = x^2


Soru 6

Örnek cevap / çözüm yolu

Bağımlı ve bağımsız değişkenler yer değiştirdiğinde elde edilen ilişki bir fonksiyondur.

Gerekçe: Karekök referans fonksiyonu f:[0,\infty) \rightarrow [0,\infty) kümesinde bire bir ve örten olduğundan, tanım ve görüntü kümelerindeki elemanların yer değiştirmesiyle oluşan ilişki tanım kümesindeki her elemanı yalnız bir elemanla eşler. Dolayısıyla bir fonksiyon belirtir.


Soru 7

Örnek cevap / çözüm yolu

Varsayım / Şart:
Bir fonksiyonun tersinin de bir fonksiyon olabilmesi için ilk fonksiyonun tanımlı olduğu kümede bire bir ve örten olması gerekir.

f(x) = \sqrt{x} fonksiyonu [0, \infty) aralığında bire bir ve örten olduğundan, değişkenlerin yer değiştirmesiyle elde edilen f^{-1}(x) = x^2 (x \ge 0) ilişkisi de bir fonksiyondur.


Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 277 · :blue_book: Matematik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 279 →