10. Sınıf Matematik Ders Kitabı Sayfa 277 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

7. Karesel referans fonksiyonun ve bu fonksiyondan türetilen fonksiyonların ters fonksiyonlarına ait önermelerinizi fonksiyonların tanım-değer kümesi, artan-azalanlık, maksimum-minimum noktaları, simetri özellikleri bağlamında değerlendiriniz.

Örnek cevap / çözüm yolu

Karesel referans fonksiyon f(x) = x^2 ve bu fonksiyondan türetilen h(x) = a(x-r)^2 + k biçimindeki fonksiyonların terslerinin fonksiyon belirtebilmesi için tanım kümeleri bire bir ve örten oldukları bir aralığa (örneğin [0, \infty) veya [r, \infty)) kısıtlanmalıdır.

  • Tanım ve Değer Kümesi: Bir fonksiyonun tanım kümesi, ters fonksiyonunun görüntü (değer) kümesi olur; fonksiyonun görüntü kümesi ise ters fonksiyonunun tanım kümesi olur. Örneğin f:[0, \infty) \to [0, \infty), f(x)=x^2 için ters fonksiyon f^{-1}:[0, \infty) \to [0, \infty), f^{-1}(x)=\sqrt{x} olur.
  • Artan-Azalanlık: Kısıtlanmış tanım aralığında (x \ge 0) artan olan karesel fonksiyonun ters fonksiyonu da kendi tanım kümesinde artandır. Benzer şekilde azalan olduğu aralıkta kısıtlanırsa tersi de azalan olur.
  • Maksimum ve Minimum Noktaları: Karesel fonksiyonun tepe noktası (minimum veya maksimum noktası), ters fonksiyonda koordinatların yer değiştirmesiyle (y, x) biçiminde uç nokta veya sınır noktası oluşturur.
  • Simetri Özellikleri: Karesel fonksiyon ile ters fonksiyonunun grafikleri y = x birinci açıortay doğrusuna göre simetriktir.

Soru 2

20. Örnek: Bir su deposunun su ile doldurulması sırasında depodaki suyun yüksekliğinin (cm) zamana (dk.) bağlı değişimi h(t) = t^2 + 2 ile modellenmiştir. Buna göre:

a) 0-15 (dk.) zaman aralığında depodaki suyun yüksekliğinin değişimini gösteren fonksiyonun grafik temsilini çizerek tanım ve görüntü kümesini bulunuz, fonksiyonun artan-azalan olma durumunu inceleyiniz.

b) Depo su ile doldurulurken geçen zamanın depodaki suyun yüksekliğine bağlı değişimini gösteren cebirsel temsili yazınız. Depodaki su yüksekliğinin 2-227 cm aralığında olduğunda geçen zamanın değişimini gösteren grafik temsilini çiziniz. Çizdiğiniz grafik temsiline göre tanım ve görüntü kümesini bulunuz, artan-azalan olma durumunu inceleyiniz.

Kısa cevap

a)

  • Tanım Kümesi: [0, 15]
  • Görüntü Kümesi: t=0 için h(0) = 0^2 + 2 = 2 cm ve t=15 için h(15) = 15^2 + 2 = 227 cm olduğundan [2, 227] olur.
  • Artan-Azalanlık: Her a, b \in [0, 15] için a < b iken h(a) < h(b) olduğundan h(t) fonksiyonu tanımlı olduğu aralıkta artan bir fonksiyondur.

b)

  • Cebirsel Temsil: h = t^2 + 2 \Rightarrow t^2 = h - 2 \Rightarrow t(h) = \sqrt{h - 2} bulunur.
  • Tanım Kümesi: Su yüksekliği aralığı olan [2, 227] kümesidir.
  • Görüntü Kümesi: Geçen zaman aralığı olan [0, 15] kümesidir.
  • Artan-Azalanlık: Her a, b \in [2, 227] için a < b iken t(a) < t(b) olduğundan t(h) fonksiyonu artan bir fonksiyondur. Grafiği h(t) fonksiyonunun y = x doğrusuna göre simetriğidir.

Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 276 · :blue_book: Matematik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 278 →