10. Sınıf Matematik Ders Kitabı Sayfa 273 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

Kısa cevap

Tablodaki boş alanlar şu şekilde doldurulur:

  • f(x) = \frac{1}{x} - 6 için:

    • Tersinin Cebirsel Temsili: f^{-1}(x) = \frac{1}{x+6}
    • Fonksiyonun Tanım Kümesi: \mathbb{R} - \{0\}
    • Fonksiyon Görüntü Kümesi: \mathbb{R} - \{-6\}
  • g(x) = \frac{1}{x+8} için:

    • Tersinin Cebirsel Temsili: g^{-1}(x) = \frac{1}{x} - 8
    • Fonksiyonun Tanım Kümesi: \mathbb{R} - \{-8\}
    • Fonksiyon Görüntü Kümesi: \mathbb{R} - \{0\}
  • h(x) = \frac{2}{x-5} - 4 için:

    • Tersinin Cebirsel Temsili: h^{-1}(x) = \frac{2}{x+4} + 5
    • Fonksiyonun Tanım Kümesi: \mathbb{R} - \{5\}
    • Fonksiyon Görüntü Kümesi: \mathbb{R} - \{-4\}

Çözüm yolu

  1. Ters Fonksiyonların Bulunması:

    • y = \frac{1}{x} - 6 \Rightarrow y + 6 = \frac{1}{x} \Rightarrow x = \frac{1}{y+6} \Rightarrow f^{-1}(x) = \frac{1}{x+6}
    • y = \frac{1}{x+8} \Rightarrow x + 8 = \frac{1}{y} \Rightarrow x = \frac{1}{y} - 8 \Rightarrow g^{-1}(x) = \frac{1}{x} - 8
    • y = \frac{2}{x-5} - 4 \Rightarrow y + 4 = \frac{2}{x-5} \Rightarrow x - 5 = \frac{2}{y+4} \Rightarrow x = \frac{2}{y+4} + 5 \Rightarrow h^{-1}(x) = \frac{2}{x+4} + 5
  2. Tanım ve Görüntü Kümeleri:

    • Paydayı sıfır yapan değerler tanımsızlık oluşturduğu için gerçel sayılar kümesinden çıkarılır.
    • Bir fonksiyonun tanım kümesi, tersinin görüntü kümesine; fonksiyonun görüntü kümesi ise tersinin tanım kümesine karşılık gelir.

Soru 2

Kısa cevap

Tablo değerleri ve cebirsel temsil değerlendirmesi:

  • x = -1 için: y = 1. Yer değiştirildiğinde girdi 1, çıktı \{-1, 1\}.
  • x = 0 için: y = 0. Yer değiştirildiğinde girdi 0, çıktı 0.
  • x = 1 için: y = 1. Yer değiştirildiğinde girdi 1, çıktı \{-1, 1\}.
  • x = 2 için: y = 4. Yer değiştirildiğinde girdi 4, çıktı \{-2, 2\}.

Yeni Bir Fonksiyon Oluşup Oluşmadığı / Cebirsel Temsili:
\mathbb{R} \rightarrow \mathbb{R} tanım aralığında yeni bir fonksiyon oluşmaz.

Çözüm yolu

Bağımlı ve bağımsız değişkenler yer değiştirdiğinde, yeni ilişkide 1 ve 4 gibi girdi elemanları birden fazla çıktı değeriyle (örneğin 1 girdisi hem -1 hem de 1 çıktılarıyla) eşleşir. Fonksiyon tanımı gereği tanım kümesindeki bir eleman yalnızca bir görüntüye sahip olmalıdır. Bu kural bozulduğu için elde edilen ilişki fonksiyon belirtmez.

Soru 3

Örnek cevap / çözüm yolu

Karesel referans fonksiyonda (f(x) = x^2) bağımlı ve bağımsız değişkenler yer değiştirdiğinde elde edilen yeni ilişki gerçel sayılar kümesinde bir fonksiyon oluşturmaz. Çünkü aynı y değerini üreten birden fazla x değeri vardır (örneğin f(-1) = 1 ve f(1) = 1). Değişkenler yer değiştirdiğinde 1 girdisi hem -1’e hem de 1’e karşılık geleceğinden fonksiyon olma şartı sağlanmaz.

Soru 4

Örnek cevap / çözüm yolu

Bir fonksiyonun tersinin de bir fonksiyon olabilmesi için verilen fonksiyonun bire bir ve örten olması gerekir. f(x) = x^2 fonksiyonu bütün gerçel sayılar kümesinde tanımlandığında bire bir değildir (f(-x) = f(x)). Bire bir olmadığı için değişkenlerin yeri değiştirildiğinde bir elemana birden fazla değer karşılık gelir ve ters bağıntı fonksiyon niteliği taşımaz. Tanım kümesi [0, \infty) şeklinde kısıtlanırsa bire birlik sağlanır ve ters fonksiyon f^{-1}(x) = \sqrt{x} olarak tanımlanabilir.


Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 272 · :blue_book: Matematik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 274 →