Soru 1
Kısa cevap
Tablodaki boş alanlar şu şekilde doldurulur:
-
f(x) = \frac{1}{x} - 6 için:
- Tersinin Cebirsel Temsili: f^{-1}(x) = \frac{1}{x+6}
- Fonksiyonun Tanım Kümesi: \mathbb{R} - \{0\}
- Fonksiyon Görüntü Kümesi: \mathbb{R} - \{-6\}
-
g(x) = \frac{1}{x+8} için:
- Tersinin Cebirsel Temsili: g^{-1}(x) = \frac{1}{x} - 8
- Fonksiyonun Tanım Kümesi: \mathbb{R} - \{-8\}
- Fonksiyon Görüntü Kümesi: \mathbb{R} - \{0\}
-
h(x) = \frac{2}{x-5} - 4 için:
- Tersinin Cebirsel Temsili: h^{-1}(x) = \frac{2}{x+4} + 5
- Fonksiyonun Tanım Kümesi: \mathbb{R} - \{5\}
- Fonksiyon Görüntü Kümesi: \mathbb{R} - \{-4\}
Çözüm yolu
-
Ters Fonksiyonların Bulunması:
- y = \frac{1}{x} - 6 \Rightarrow y + 6 = \frac{1}{x} \Rightarrow x = \frac{1}{y+6} \Rightarrow f^{-1}(x) = \frac{1}{x+6}
- y = \frac{1}{x+8} \Rightarrow x + 8 = \frac{1}{y} \Rightarrow x = \frac{1}{y} - 8 \Rightarrow g^{-1}(x) = \frac{1}{x} - 8
- y = \frac{2}{x-5} - 4 \Rightarrow y + 4 = \frac{2}{x-5} \Rightarrow x - 5 = \frac{2}{y+4} \Rightarrow x = \frac{2}{y+4} + 5 \Rightarrow h^{-1}(x) = \frac{2}{x+4} + 5
-
Tanım ve Görüntü Kümeleri:
- Paydayı sıfır yapan değerler tanımsızlık oluşturduğu için gerçel sayılar kümesinden çıkarılır.
- Bir fonksiyonun tanım kümesi, tersinin görüntü kümesine; fonksiyonun görüntü kümesi ise tersinin tanım kümesine karşılık gelir.
Soru 2
Kısa cevap
Tablo değerleri ve cebirsel temsil değerlendirmesi:
- x = -1 için: y = 1. Yer değiştirildiğinde girdi 1, çıktı \{-1, 1\}.
- x = 0 için: y = 0. Yer değiştirildiğinde girdi 0, çıktı 0.
- x = 1 için: y = 1. Yer değiştirildiğinde girdi 1, çıktı \{-1, 1\}.
- x = 2 için: y = 4. Yer değiştirildiğinde girdi 4, çıktı \{-2, 2\}.
Yeni Bir Fonksiyon Oluşup Oluşmadığı / Cebirsel Temsili:
\mathbb{R} \rightarrow \mathbb{R} tanım aralığında yeni bir fonksiyon oluşmaz.
Çözüm yolu
Bağımlı ve bağımsız değişkenler yer değiştirdiğinde, yeni ilişkide 1 ve 4 gibi girdi elemanları birden fazla çıktı değeriyle (örneğin 1 girdisi hem -1 hem de 1 çıktılarıyla) eşleşir. Fonksiyon tanımı gereği tanım kümesindeki bir eleman yalnızca bir görüntüye sahip olmalıdır. Bu kural bozulduğu için elde edilen ilişki fonksiyon belirtmez.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Karesel referans fonksiyonda (f(x) = x^2) bağımlı ve bağımsız değişkenler yer değiştirdiğinde elde edilen yeni ilişki gerçel sayılar kümesinde bir fonksiyon oluşturmaz. Çünkü aynı y değerini üreten birden fazla x değeri vardır (örneğin f(-1) = 1 ve f(1) = 1). Değişkenler yer değiştirdiğinde 1 girdisi hem -1’e hem de 1’e karşılık geleceğinden fonksiyon olma şartı sağlanmaz.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
Bir fonksiyonun tersinin de bir fonksiyon olabilmesi için verilen fonksiyonun bire bir ve örten olması gerekir. f(x) = x^2 fonksiyonu bütün gerçel sayılar kümesinde tanımlandığında bire bir değildir (f(-x) = f(x)). Bire bir olmadığı için değişkenlerin yeri değiştirildiğinde bir elemana birden fazla değer karşılık gelir ve ters bağıntı fonksiyon niteliği taşımaz. Tanım kümesi [0, \infty) şeklinde kısıtlanırsa bire birlik sağlanır ve ters fonksiyon f^{-1}(x) = \sqrt{x} olarak tanımlanabilir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 272 ·
Matematik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 274 →