10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 268 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Ders Kitabı Cevapları ve Çözüm Rehberleri 10. Sınıf
, , ,
1

Soru 1

a) 2 numaralı lambanın yanmama sebebini açıklayınız ve ampermetrede okunan değeri hesaplayınız.

Örnek cevap / çözüm yolu

Voltmetrenin iç direnci son derece yüksek (sonsuz kabul edilir) olduğundan bulunduğu koldan akım geçmez. Ampermetrenin iç direnci ise ihmal edildiği (0\,\Omega) için akım, 2 numaralı lambanın bulunduğu kola uğramak yerine dirençsiz olan ampermetre kolundan geçerek devreyi tamamlar. Bu nedenle 2 numaralı lambadan akım geçmez ve lamba ışık vermez. Voltmetre de üzerinden akım geçmediği için 0\text{ V} değerini gösterir.

Devredeki akım sadece 1 numaralı lamba ve ampermetre üzerinden devresini tamamlar:

I = \frac{V}{R_1} = \frac{12\text{ V}}{2\,\Omega} = 6\text{ A}

Ampermetrede okunan değer 6\text{ A} olur.

Çözüm kontrolü

Ohm Kanunu (V = I \cdot R) uygulandığında 12\text{ V} gerilim 2\,\Omega direnç üzerine düştüğü için akım 6\text{ A} olarak doğrulanır. Voltmetre seri bağlı olduğu kolda açık devre gibi davrandığından 2 numaralı lamba çalışmaz.

Soru 2

b) Her iki lambanın da yanması için ampermetrenin ve voltmetrenin devreye nasıl bağlanması gerektiğini çizerek gösteriniz.

Örnek cevap / çözüm yolu

Her iki lambanın da yanabilmesi için devredeki akım geçişinin engellenmemesi ve her iki lambadan da akım geçmesi gerekir.

Devre Bağlantı Esasları:

  1. Ampermetre, iç direnci sıfır olduğu için devrenin ana koluna (üretece ve lambalara seri) bağlanmalıdır.
  2. Voltmetre, iç direnci sonsuz olduğu için seri bağlanmamalı; ölçüm yapılmak istenen lambaların veya üretecin uçlarına paralel bağlanmalıdır.

Örnek Bağlantı Düzenek Tanımı: Üreteç, 1. lamba, 2. lamba ve ampermetre birbirine seri bağlanır. Voltmetre ise bu lambalardan birinin (örneğin 2. lambanın) veya üretecin iki ucuna paralel olarak bağlanır.

Çözüm kontrolü

Ampermetre seri bağlandığında devrenin akımını kesmez; voltmetre paralel bağlandığında ise devre akımını engellemeden uçlar arasındaki potansiyel farkı ölçer. Böylece her iki lambadan da akım geçer ve lambalar ışık verir.

Soru 3

c) Çizdiğiniz şekilde ampermetrenin ve voltmetrenin gösterdiği değerleri hesaplayınız.

Örnek cevap / çözüm yolu

Lambaların birbirine seri, ampermetrenin ana kola seri ve voltmetrenin 2. lambaya paralel bağlandığı devre için:

  1. Eşdeğer Direnç (R_{\text{eş}}):
R_{\text{eş}} = R_1 + R_2 = 2\,\Omega + 2\,\Omega = 4\,\Omega
  1. Ampermetrenin Gösterdiği Değer (Ana Kol Akımı):
I = \frac{V}{R_{\text{eş}}} = \frac{12\text{ V}}{4\,\Omega} = 3\text{ A}
  1. Voltmetrenin Gösterdiği Değer (2. Lambanın Uçları Arasındaki Potansiyel Fark):
V_2 = I \cdot R_2 = 3\text{ A} \cdot 2\,\Omega = 6\text{ V}

(Voltmetre üreteç uçlarına paralel bağlandıysa 12\text{ V} gösterir).

Çözüm kontrolü

Seri bağlı özdeş iki lamba 12\text{ V} gerilimi eşit paylaşır (6\text{ V} + 6\text{ V}). Toplam direnç 4\,\Omega olup devreden 3\text{ A} akım geçer. Hesaplamalar birbiriyle tutarlıdır.

Soru 4

ç) İlk durumdaki devreye 8 V’luk üreteç bağlandığında ampermetrenin ve voltmetrenin gösterdiği değerler ne olur? Hesaplayınız.

Örnek cevap / çözüm yolu

İlk durumdaki devre yapısı değiştirilmeden sadece üreteç potansiyel farkı V = 8\text{ V} yapıldığında:

  1. Voltmetrenin Gösterdiği Değer:
    Voltmetre yine seri kolda yer aldığı için bu koldan akım geçişine izin vermez. Voltmetre 0\text{ V} gösterir.

  2. Ampermetrenin Gösterdiği Değer:
    Akım sadece 1 numaralı lamba ve ampermetre üzerinden geçer:

I = \frac{V}{R_1} = \frac{8\text{ V}}{2\,\Omega} = 4\text{ A}

Ampermetre 4\text{ A} değerini gösterir.

Çözüm kontrolü

Üreteç potansiyel farkı 12\text{ V}'tan 8\text{ V}'a düşürüldüğünde, 2\,\Omega dirençten geçen akım orantılı olarak 6\text{ A}'den 4\text{ A}'e düşer. Voltmetre ise akımsız kolda 0\text{ V} göstermeye devam eder.

Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 267 · :blue_book: Fizik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 269 →

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 267 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)