Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
1. Adım Tartışma Yönergesi:
Mantık ve akıl ilkeleri (özdeşlik, çelişmezlik, üçüncü durumun imkânsızlığı ve yeter-sebep ilkeleri), tutarlı ve doğru düşünmenin temel dayanağıdır. Akıl ilkelerine uyulmadığında düşünceler çelişkili hâle gelir ve geçerli argüman üretilemez. Tartışmalarda çelişkili ve mantıksal tutarsızlık içeren görüşlerin elenmesi, akıl yürütmenin doğruluğunu sağlar.
Çözüm ve doğrulama: Akıl ilkelerinin gerekliliği ve çelişkisizlik ilkesi temelinde tartışma yönergesine uygun açıklama yapılmıştır.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
2. Adım Kavram Örnekleri:
- Görüş: “Teknolojik gelişmeler insan ilişkilerini olumsuz etkilemektedir.”
- Önerme: “Türkiye bir yarımada ülkesidir.” (Doğru veya yanlış değer alabilen yargı ifadesi).
- Doğruluk: “Dışarıda kar yağıyor” önermesinin, gerçeklikte kar yağma olgusuyla örtüşmesi.
- Argüman: “Tüm insanlar ölümlüdür. Sokrates insandır. O halde Sokrates ölümlüdür.”
Çözüm ve doğrulama: Görüş, önerme, doğruluk ve argüman kavramları 10. sınıf felsefe müfredatındaki mantık tanımlarına uygun somut örneklerle ifade edilmiştir.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
3. Adım Grup Çalışması Değerlendirmesi:
Grup çalışmasında yazılan örneklerin kavramsal tanıma uygunluğu incelenmiştir. Önermelerin yargı bildirmesi, argümanın ise öncüllerden sonuca ulaşması gerekliliği kontrol edilmiş; hatalı veya eksik örnekler grup içi tartışmayla düzeltilerek yeniden yapılandırılmıştır.
Çözüm ve doğrulama: Grup içi tartışma ve akran değerlendirmesi süreçleri yönergede belirtilen ilkelere göre açıklanmıştır.
Soru 4
Kısa cevap
Analoji (Özelden özele / Benzeşim yoluyla akıl yürütme).
Çözüm ve doğrulama: Metinde sanayisi gelişmiş ülkeler (Japonya, Almanya vb.) ile Hindistan ve Çin arasındaki sanayileşme benzerliğinden yola çıkılarak sağlık hizmeti niteliğinin de benzer olacağı sonucuna varıldığı için akıl yürütme türü analojidir.
Soru 5
Örnek cevap / çözüm yolu
- Öncül / Öncüller:
- Japonya, Güney Kore, Almanya ve Rusya gibi sanayi ülkeleri yüz bin kişiye düşen yatak ve doktor sayısında üst sıralardadır.
- Hindistan ve Çin de gelişmiş bir sanayiye sahiptir.
- Sonuç:
Hindistan ve Çin’de de sağlık hizmetleri oldukça kalitelidir ve bu iki ülke yakın zamanda yüz bin kişiye düşen yatak ve hasta sayısı istatistiklerinde zirvede yer alacaktır.
Çözüm ve doğrulama: Metindeki veri içeren ve gerekçe oluşturan cümleler öncül, bu gerekçelerden çıkarılan ana yargı ise sonuç önermesi olarak ayrıştırılmıştır.
Soru 6
Örnek cevap / çözüm yolu
Metindeki akıl yürütmenin tutarlılığı zayıftır. Sanayileşmiş olmak ile sağlık hizmetlerinin niteliği arasında doğrudan ve mutlak bir bağ yoktur. Bir ülkenin sanayisinin gelişmiş olması, sağlık sistemine yeterli yatırımı yapacağını veya sağlık hizmetlerinin kaliteli olacağını tek başına garanti etmez. Dolayısıyla öncüller ile sonuç arasında mantıksal bir aşırı genelleme bulunmaktadır.
Çözüm ve doğrulama: Sanayi gelişmişliği ile sağlık niteliği arasındaki ilişkinin zorunlu olmaması üzerinden tutarlılık değerlendirmesi yapılmıştır.
Soru 7
Örnek cevap / çözüm yolu
Bu akıl yürütme geçerli (zorunlu geçerliliğe sahip) değildir. Analojik akıl yürütmeler olasılık taşır; öncüller doğru olsa bile sonucun zorunlu olarak doğru olmasını sağlamaz. Öncüllerden sonucun zorunlu olarak çıkmaması, çıkarımın mantıksal açıdan kesin geçerli olmadığını gösterir.
Çözüm ve doğrulama: Analojinin doğası gereği sonuç önermesinin öncüllerden zorunlu olarak türetilemeyeceği ilkesine dayanarak geçerlilik değerlendirilmiştir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 51 ·
Felsefe Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 53 →