10. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 168 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 8

Örnek cevap / çözüm yolu

Eski Türk toplumlarında devletin kökenini ağırlıklı olarak doğal devlet anlayışı ile açıklamak mümkündür; ancak bünyesinde yapay devlet unsurlarını da barındırmaktadır.

  • Doğal Devlet Açısından Gerekçe: Metinde devletin oluşumu aile (oguş), boy ve budun (millet) birlikteliğine dayandırılmıştır. Toplumsal yapının aileden başlayarak kendiliğinden ve doğal bir süreçle büyüyüp devlete dönüşmesi, devletin insanın toplumsal doğasının bir uzantısı olduğunu savunan doğal devlet yaklaşımıyla (Platon, Aristoteles, Farabi) örtüşür.
  • Yapay Devlet Açısından Gerekçe: Metnin sonunda vurgulanan toplumsal dayanışma, ortak düşmana karşı birlikte hareket etme ve Toy (kurultay) adı verilen meclislerde halkın rızası ve katılımı ile karar alınması, insanların bir uzlaşı/sözleşme etrafında bir araya geldiğini gösteren yapay devlet anlayışının (Locke, Rousseau) izlerini taşır.

Çözüm kontrolü

Devletin kökeni aile ve boy birliğinin organik gelişimiyle açıklandığından temel yaklaşım doğal devlettir. Kararların meclis ve ortak rıza ile alınması ise yapay devlet teorilerindeki sözleşme fikrini destekler.


Soru 9

Örnek cevap / çözüm yolu

Eski Türk kağanları iktidarlarının meşruiyetini şu temel unsurlarla sağlamışlardır:

  1. Kut Anlayışı (İlahi Kaynak): Kağanın yönetme yetkisini Gök Tanrı’dan aldığına inanılması en önemli meşruiyet kaynağıdır.
  2. Kişisel Başarı ve Liderlik Vasıfları: Kağanın iyi bir savaşçı olması, halkını koruması, adalet ve refahı sağlaması meşruiyetini güçlendirmiştir.
  3. Halkın Desteği ve Rızası: Başarısız olan veya halkı koruyamayan kağanın Tanrı tarafından "kut"unun geri alındığına inanılmış ve halkın rızasını kaybeden liderin iktidarı sona ermiştir.
  4. Gelenek ve Soyluluk: Kağanların genellikle soylu ailelerden gelmesi ve iktidarın babadan oğula geçmesi geleneksel meşruiyet sağlamıştır.

Çözüm kontrolü

Meşruiyet hem teolojik (Kut) hem karizmatik/işlevsel (savaş başarısı, adalet, refah) hem de demokratik unsurlar (halkın rızası ve meclis katılımı) içermektedir.


Soru 10

Örnek cevap / çözüm yolu

Eski Türk devletlerindeki Toy (kurultay) meclislerinin varlığı, Toplumsal Sözleşme Teorisyenlerinden John Locke ve Jean-Jacques Rousseau’nun görüşleriyle ilişkilendirilebilir.

  • John Locke ile İlişkisi: Locke’a göre siyasi iktidarın meşruiyeti halkın rızasına dayanır ve halk, görevini yapmayan yöneticiyi değiştirme (direnme) hakkına sahiptir. Metinde geçen kağanın başarısız olduğunda değiştirilebilmesi ve mecliste ortak kararlar alınması Locke’un rızaya dayalı devlet anlayışıyla birebir örtüşür.
  • Jean-Jacques Rousseau ile İlişkisi: Rousseau’nun “genel irade” ve halk egemenliği ilkesi, toplumun temsilcilerinin bir araya geldiği toy meclislerinde alınan kararlarla niteliksel olarak benzerlik gösterir.

Çözüm kontrolü

Toy meclisleri ve halkın katılımı/rızası, devletin tanrısal veya zorunlu bir doğallık dışında, insanların ortak iradesiyle kurulan ve denetlenen yapay bir kurum olduğunu savunan düşünürlerle doğrudan ilişkilidir.


Soru 11

Kısa cevap

Doğru Cevap: E) Teokrasi

Çözüm kontrolü

Kut anlayışı, hükümdarın yönetme yetkisini ve meşruiyetini doğrudan Gök Tanrı’ya (dini/kutsal bir kaynağa) dayandırmasıdır. Siyasi gücün kaynağının tanrısal/dinsel kabullere dayandığı yönetim biçimi Teokrasi olduğu için doğru seçenek E şıkkıdır.


Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 167 · :blue_book: Felsefe Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 169 →