10. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 167 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

Örnek cevap / çözüm yolu

İş yeri yönetiminin sunduğu disiplin ve güvenlik argümanları kendi içinde tutarlılık taşısa da tek başına tam olarak haklı sayılamaz. Yönetim, güvenliği temel bir değer olarak öne sürerek iş yerindeki düzeni ve çalışanları korumayı amaçlamaktadır. Ancak güvenliğin sağlanması arzusu, çalışanların özel hayatın gizliliği ve kişisel özerklik gibi temel haklarını göz ardı etmemelidir. Dolayısıyla yönetim, güvenlik ihtiyacını savunurken haklı bir gerekçeden yola çıkmakta; fakat bunu özgürlükleri zedeleyecek biçimde mutlaklaştırdığı takdirde argümanı zayıflamaktadır.

Çözüm Kontrolü: Yanıtta yönetimin güvenlik ve disiplin argümanı akıl yürütme açısından değerlendirilmiş; hem haklı görülebilecek güvenlik gerekçesi hem de özgürlük ihlali riski dengeli biçimde ele alınmıştır.

Soru 2

Örnek cevap / çözüm yolu

Güvenlik kameralarıyla kesintisiz gözetim altında olmak, çalışanlar üzerinde sürekli izlenme ve denetlenme baskısı yaratır. Bu durum, bireylerin özel alan hissini ortadan kaldırarak psikolojik bir rahatsızlığa ve oto-sansür davranışına yol açabilir. Çalışanların özgür iradeleriyle hareket etme kapasiteleri kısıtlanır, kendilerini sürekli şüphe altında hissetmelerine neden olur. Sonuç olarak gözetim, kişisel gizlilik hakkını ve bireysel özgürlükleri olumsuz etkileyebilir.

Çözüm Kontrolü: Gözetimin bireysel haklar, özel hayatın gizliliği ve özgürlük üzerindeki olumsuz etkileri gerekçeleriyle sunulmuştur.

Soru 3

Örnek cevap / çözüm yolu

Güvenlik ve özgürlük arasındaki denge, ölçülülük ve karşılıklı uzlaşı ilkeleri çerçevesinde sağlanabilir. Kameralar yalnızca ortak kullanım alanlarında (giriş-çıkışlar, koridorlar vb.) ve açıkça belirtilen güvenlik amaçlarıyla kullanılmalı; soyunma odası, dinlenme alanı gibi kişisel/özel alanlara konulmamalıdır. Ayrıca kamera kayıtlarının hangi koşullarda ve kimler tarafından inceleneceği şeffaf kurallara bağlanmalı, çalışanların bilgilendirilip rızasının alınması sağlanmalıdır.

Çözüm Kontrolü: Güvenlik ihtiyacı ile özgürlük alanı arasında sınırlandırma, şeffaflık ve ölçülülük ilkelerine dayalı somut çözüm önerisi verilmiştir.

Soru 4

Örnek cevap / çözüm yolu

Metindeki adalet tanımlarının ortak yönü; adaleti bireysel ve toplumsal ilişkilerde bir “düzen”, “hakkaniyet” ve “doğruluk” ilkesi olarak ele almalarıdır. Düşünürlerin tümü adaleti, herkese hakkı olanın verilmesi, var olan kurallara/anlaşmalara uyulması ve toplumsal dengenin/eşitliğin korunması prensiplerine dayandırmaktadır. Ayrıca adalet, bireysel bir erdem olduğu kadar toplumsal bir ilke veya değer olarak kabul edilmektedir.

Çözüm Kontrolü: Platon, Aristoteles, Augustinus, Farabi ve Hobbes’un tanımlarındaki ortak noktalar (hakkaniyet, kurala uyma, erdem, toplumsal düzen) özetlenmiştir.

Soru 5

Örnek cevap / çözüm yolu

Adaletli bir yönetim, yurttaşların temel hak ve özgürlüklerini güvence altına alan, yasalar önünde eşitliği sağlayan ve kamu kaynaklarını hakkaniyete uygun dağıtan bir yapıya sahip olmalıdır. Yönetim kararlarında tarafsızlık, tutarlılık ve şeffaflık gözetilmeli; bireylerin kendilerini gerçekleştirmelerine imkân tanıyan bir toplumsal düzen kurulmalıdır.

Çözüm Kontrolü: Adaletli yönetim kavramı; eşitlik, hakkaniyet, tutarlılık ve özgürlük ilkeleriyle ilişkilendirilerek açıklanmıştır.

Soru 6

Örnek cevap / çözüm yolu

Günümüzdeki adalet anlayışları, metindeki tarihsel tanımlarla güçlü bir süreklilik içindedir. Örneğin Aristoteles’in yasalara uygunluk ve eşitlik vurgusu günümüz hukuk devleti ilkesinde; Platon ve Augustinus’un “herkese hakkını verme” anlayışı insan hakları ve sosyal adalet uygulamalarında; Hobbes’un “sözleşmeye uygunluk” fikri ise anayasal toplum sözleşmelerinde varlığını sürdürmektedir. Modern adalet, bu klasik tanımları kapsayarak insan hakları çerçevesinde daha geniş bir alana taşımıştır.

Çözüm Kontrolü: Günümüz hukuk ve kamu vicdanı anlayışının metindeki düşünürlerin adalet tanımlarıyla kurduğu bağ ve ilişki açıklanmıştır.

Soru 7

Örnek cevap / çözüm yolu

Adalet, her bireyin insan olmaktan doğan temel haklarına saygı duyulması, toplumsal imkân ve sorumlulukların hakkaniyetle paylaşılması ve hiç kimsenin ayrımcılığa uğramadığı tarafsız bir düzenin kurulmasıdır. Adalet hem bireysel eylemlerde gözetilen bir erdem hem de toplumsal barışı sağlayan temel bir değerdir.

Çözüm Kontrolü: Özgün adalet tanımı felsefi kavramlar (erdem, hakkaniyet, değer, düzen) kullanılarak gerekçelendirilmiştir.


Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 166 · :blue_book: Felsefe Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 168 →