Soru 12
Kısa cevap
C) J. J. Rousseau
Çözüm açıklaması
Eski Türk devletlerinde kağanın halkın desteğini ve meşruiyetini gözetmesi, iktidarın kaynağını halkın iradesine ve toplumsal uzlaşıya dayandıran Jean-Jacques Rousseau’nun toplumsal sözleşme ve halk egemenliği anlayışıyla örtüşmektedir.
Soru 13
Örnek cevap / çözüm yolu
Eski Türk devletlerindeki iktidar anlayışı hem tanrısal (Kut inancı) hem de kurumsal boyutlar içerse de, halkın refahını ve katılımını esas alması bakımından öncelikle demokrasi anlayışının temel ilkeleriyle örtüşmektedir.
Gerekçe: İktidarın kaynağında ilahi bir yetki (Kut) bulunsa da meşruiyetin sürdürülmesi doğrudan halka hizmet edilmesine, töreye uyulmasına ve Kurultay gibi meclislerde kararların ortak akılla alınmasına bağlıdır. Kağan halkı doyurmak ve korumakla yükümlüdür; bu yükümlülüğü yerine getirmediğinde meşruiyetini kaybeder. Bu durum iktidarın halk yararına kullanılması ilkesini öne çıkarır.
Soru 14
Örnek cevap / çözüm yolu
Birinci uzman, ideal düzenin temeline bireysel özgürlükleri yerleştiren liberal felsefi yaklaşımı savunmaktadır.
- Güçlü Yönleri: Bireyin dinî, siyasal ve ekonomik tercihlerinde özgür olmasını sağlayarak bireysel yeteneklerin gelişmesine, toplumsal çeşitliliğe ve yenilikçiliğe olanak tanır.
- Zayıf Yönleri: Denetlenmeyen veya sınırsız ekonomik özgürlük, toplumda derin sosyo-ekonomik eşitsizliklere yol açabilir. Güçlü bireylerin öne geçmesiyle zayıf kesimlerin hakları kısıtlanabilir.
Soru 15
Kısa cevap
Sosyalizm / Eşitlikçilik (Egaliteryanizm)
Çözüm açıklaması
İkinci uzmanın, özgürlüğün ancak eşitlik sağlandığında anlam kazanacağını belirtmesi, toplumsal adalet ve ideal düzen için ekonomik-sosyal eşitliği merkeze alan sosyalist ve eşitlikçi felsefi yaklaşımla ilişkilendirilir.
Soru 16
Örnek cevap / çözüm yolu
Üçüncü uzman, adaleti temel alan görüşünü desteklemek için şu argümanları öne sürebilir:
- Adalet; ne sınırsız özgürlüğün yarattığı eşitsizliklere ne de mutlak eşitliğin bireysel farklılıkları yok etmesine izin veren dengeleyici bir üst değerdir.
- Hak edene hak ettiğinin verilmesi (dağıtıcı adalet) toplumsal barışın ve tutarlılığın ön koşuludur.
- Fırsat eşitliği ve hakların korunması ancak adil bir hukuk düzeni çatısı altında mümkündür; adalet olmadan ne gerçek özgürlük yaşanabilir ne de eşitlik korunabilir.
Soru 17
Örnek cevap / çözüm yolu
İdeal düzenin inşasında adaleti temel alan üçüncü uzmanın görüşü desteklenebilir.
Gerekçe: Sadece özgürlüğü esas almak toplumsal eşitsizliklere, sadece eşitliği esas almak ise bireysel özgürlüklerin kısıtlanmasına yol açabilir. Adalet ise özgürlük ile eşitlik arasında rasyonel bir denge kurarak hem bireysel hakları güvence altına alır hem de toplumsal dayanışmayı sağlar.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 168 ·
Felsefe Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 170 →