Sayfa rehberi
Bu sayfada kıyılarda aşınım ve birikim süreçleri ile dalga ve akıntıların etkisiyle oluşan kıyı topoğrafyası şekilleri incelenmektedir. Sayfada yer alan Görsel 3.26 (Kıyı topoğrafyası gelişim süreci) üzerindeki 1, 2 ve 3 numaralı blok diyagramlar kıyıların zaman içerisindeki değişim aşamalarını ve ortaya çıkan yer şekillerini göstermektedir.
Konu Özeti ve Temel Kavramlar
- Kıyı Topoğrafyasının Oluşumu: Okyanus, deniz ve göllerde rüzgâr, seviye farkı, deprem, akıntı, dalga ve gelgit hareketleri kıyılarda aşındırma ve biriktirme süreçlerini başlatır. Aşındırmanın miktarı dalga ve akıntıların hızına ve büyüklüğüne bağlıdır.
- Aşındırma Şekilleri:
- Falez (Yalıyar): Dalga aşındırması sonucu kıyılarda oluşan dikliklerdir.
- Dalga Aşındırması Platformu: Falezlerin altının aşınıp gerilemesiyle kıyı çizgisinde oluşan düzlük alandır.
- Deniz Kemeri: Kıyıdaki çıkıntıların dalga etkisiyle alttan oyması sonucu oluşan kemerli yapılardır.
- Biriktirme Şekilleri:
- Kıyı Oku: Kıyı boyu akıntıların taşıdığı malzemeleri koy veya körfez ağızlarında biriktirmesiyle oluşan dar birikim şekilleridir.
- Tombolo (Saplı Ada): Kıyı okunun büyüyerek açıkta bulunan bir adayı karaya bağlamasıyla oluşan yarımadadır.
- Lagün (Deniz Kulağı): Kıyı oklarının koy veya körfezlerin önünü tamamen kapatmasıyla oluşan kıyı gölüdür.
- Kumsal (Plaj): Dalga ve akıntıların kıyıda biriktirdiği kırıntılı malzemelerden oluşan kıyı bandıdır.
Görsel 3.26 Gelişim Süreci Analizi
- 1. Aşama: Girintili ve çıkıntılı kıyılarda dalgalar öncelikle yarımada ve burun gibi çıkıntılara çarparak aşındırma başlatır. Bu aşamada körfez, yarımada, ada ve deniz kemeri belirgindir.
- 2. Aşama: Aşındırma sonucu falezler oluşur ve geriler. Biriktirme süreçleriyle kıyı okları gelişerek adayı karaya bağlar ve tombolo yapısını meydana getirir.
- 3. Aşama: Aşındırma ve biriktirme süreçleri devam ettikçe kıyı oku koy önünü kapatıp lagün oluşturur. Kıyı boyu akıntısı ile kumsal alanları genişler; zamanla girintili çıkıntılı kıyılar düzleşme eğilimine girer.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 84 · 
Coğrafya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 86 →