Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Metinde üsluba katkı sağlayan ve altı çizilmesi gereken söz varlığı unsurları şunlardır:
- Deyimler ve Kalıplaşmış Sözler: “kırk yılda bir” (nadiren, özel durumlarda anlamında)
- İkilemeler: “eğlene güle”
- Duygu ve Durum Bildiren Söz Grubu Dizilimleri: “heyecan, korku, ümit, hülya, safiyet ve isyanları”, “korkulu, endişeli, ümitli”, “canlı, tesirli, karmaşık ve duygu dolu”
- Terimler / Kavramlar: “objektif”, “süjektif”, “vak’a hikâyesi”, “yaşantı hikâyesi”, “dramatik”, “anlatım tarzı”
Metindeki deyimler ve ikilemeler konuşma dilinin samimiyetini; terimler ve art arda sıralanan soyut kavramlar ise eleştiri metninin çözümleyici niteliğini belirginleştirir.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Söz varlığı unsurlarının metnin üslubuna katkısı şu şekildedir:
- Doğallık ve İçtenlik: Annenin konuşma örgüsünde yer alan “kırk yılda bir” deyimi ile “eğlene güle” ikilemesi, karakterin günlük yaşamdaki yalın ve içten anlatımını metne taşımıştır.
- Duygu Yoğunluğu: Annenin ruh hâlini betimleyen “heyecan, korku, ümit, hülya” gibi sözcük dizilimleri, anlatıcı ile karakter arasındaki duygusal bağı kuvvetlendirmiş ve anlatıma canlılık kazandırmıştır.
- Çözümleyici Anlatım: Metinde kullanılan kavramsal terimler, edebi eserin yapısını ve üslup özelliklerini nesnel/öznel açılardan değerlendirmeyi kolaylaştırmıştır.
Söz varlığı unsurları, metnin hem edebi bir incelik kazanmasını hem de eleştiri türüne uygun bir açıklık taşımasını sağlamıştır.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Çalıkuşu:
- Günlük konuşma diline, canlı betimlemelere ve Anadolu insanının doğal söyleyişine dayanır.
- Duygusal ögeler, deyimler ve canlı diyaloglar üslubu hareketlendirir ve sürükleyicilik sağlar.
- Anlatım samimi, akıcı ve olay odaklıdır.
Parasız Yatılı (Eleştiri Metni):
- İnceleme ve değerlendirme amacıyla terimsel ifadeler (“vak’a hikâyesi”, “süjektif”, “dramatik”) içerir.
- Hikâyedeki konuşma tonunu ve anlatım tarzını bilimsel/edebî boyutlarıyla çözümleyen bir üsluba sahiptir.
- Alıntılanan karakter konuşmalarıyla nesnel çözümleme dili dengeli şekilde bir arada kullanılmıştır.
İki metin karşılaştırıldığında Çalıkuşu kurmaca dünyanın canlı ve akıcı dilini yansıtırken, Parasız Yatılı eleştirisi bu dili çözümleyen kavramsal bir anlatım sunar.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 267 · 
Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 269 →