Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Çalıkuşu romanında Feride’nin Anadolu’ya öğretmen olarak gittiği ve Zeyniler köyündeki yaşamını sürdürdüğü bölüm en etkileyici kısımlardan biridir. Bu bölümde Feride, İstanbul’daki konforlu yaşamından sonra Anadolu’nun zorlu şartlarıyla, yoksullukla ve cehaletle yüzleşir. Köy okulundaki harap durum, çocukların masumiyeti ve Feride’nin gösterdiği fedakârlık, betimleyici unsurlarla realist bir şekilde göz önüne serilir. Feride’nin iç dünyasındaki hüznü dış dünyadaki mekân betimlemeleriyle birleştiren bu bölüm, idealist bir Türk kadınının direncinin simgesi haline gelmiştir.
Çözüm kontrolü
Soruda Çalıkuşu romanından seçilen bir bölümün betimleyici veya açıklayıcı anlatım biçimi kullanılarak paragraf şeklinde ifade edilmesi istenmiştir. Verilen örnek cevapta mekân, duygu ve durum betimlemeleri yapılarak olay açıklanmıştır.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
“Bir Kavak ve İnsanlar”, “Eskici” hikâyeleri ile “Çalıkuşu” romanı dil ve anlatım özellikleri açısından karşılaştırıldığında şu sonuçlara ulaşılır:
- Eskici ve Çalıkuşu: Sadeliği ve konuşma diline yakınlığıyla dikkat çeker. Her iki eserde de dış mekân ve karakterlerin ruh hâli gerçekçi (realist) bir gözlemle, sade ve akıcı bir Türkçe ile aktarılmıştır.
- Bir Kavak ve İnsanlar: Doğa ile insan arasındaki bağ şiirsel ve simgesel bir anlatımla işlenmiş, betimleyici ve imgesel ögeler öne çıkarılmıştır.
- Tür Farkından Doğan Anlatım Değişimi: Hikâyeler daha kısa, yoğun ve sınırlı olay örgüsüne sahipken roman türündeki Çalıkuşu, zamana yayılmış geniş bir çevre ve zengin şahıs kadrosu betimlemesi sunar.
Çözüm kontrolü
Karşılaştırma sorusunda verilen üç eserin dil, üslup ve anlatım biçimleri incelenmiştir. Dönemin sade Türkçe anlayışı ile hikaye ve roman türleri arasındaki anlatım genişliği farkı vurgulanmıştır.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Bir metinde üslup (anlatım tutumu) özellikleri belirlenirken şu hususlara dikkat edilmelidir:
- Kelime Tercihleri ve Söz Varlığı: Yazarın yalın, günlük konuşma dilini mi yoksa süslü, sanatlı ve soyut kelimeleri mi tercih ettiği incelenir.
- Cümle Yapısı: Cümlelerin uzunluğu-kısalığı, kurallı veya devrik olması, fiil ya da isim cümlelerinin ağırlığı değerlendirilir.
- Anlatım Biçimleri ve Teknikleri: Metinde betimleme, öyküleme, açıklama veya tartışma gibi tekniklerden hangilerinin öne çıktığına bakılır.
- Söz Sanatları ve İmgesellik: Metinde mecazlı ifadelere, benzetmelere ve edebî sanatlara ne derece yer verildiği tespit edilir.
- Anlatıcının Tonu ve Bakış Açısı: Anlatıcının nesnel, öznel, duygusal, eleştirel veya mizahi bir tutum takınıp takınmadığı belirlenir.
Çözüm kontrolü
Soruda bir metnin üslubunu belirleyen temel kriterler sorulmuştur. Kelime seçimi, cümle yapısı, anlatım teknikleri ve edebî sanatlar gibi üslubu oluşturan temel unsurlar maddelenerek açıklanmıştır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 232 · 
Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 234 →