Soru 1
Okuduğunuz metin bir romandan alınmış olabilir mi? Gerekçeleriyle söyleyiniz.
Örnek cevap / çözüm yolu
Hayır, bu metin bir romandan alınmış olamaz; masal türüne ait bir metinden (örneğin “Billur Köşk” masalından) alınmıştır.
Gerekçeler:
- Metinde “Billur Köşk”, “padişah”, deniz ortasında ışıldayan ve eşi benzeri bulunmayan köşk gibi olağanüstü ve hayalî ögeler yer almaktadır.
- Anlatımda masallara özgü abartılı ve kalıplaşmış bir üslup (“görenin gözleri kamaşır”, “dünya yüzünde bir benzeri yok”) hakimdir. Romanlar kurgusal olsa da genellikle gerçeklik duygusu uyandıran olaylar ve mantık çerçevesi üzerine kurulur.
Çözüm kontrolü: Metindeki düşsel ögeler ve anlatım tarzı, metnin roman değil masal olduğunu açıkça gösterir.
Soru 2
- a) Çalıkuşu adlı romandan alınan aşağıdaki bölümleri okuyunuz.
Kısa cevap
Çalıkuşu romanından sunulan üç farklı bölüm (I. Anlatıcının öğrencisini betimlemesi, II. Çevre ve doğa betimlemesi, III. Karakterler arası diyalog) okunarak incelenmiştir.
Çözüm kontrolü: Metinlerin okunması, b seçeneğindeki yapı ve üslup tablosunun doğru değerlendirilmesine altyapı sağlar.
Soru 3
- b) Bu bölümlerdeki cümle yapılarını ve yazarın anlatım tarzında görülen özellikleri aşağıdaki tabloya işaretleyiniz.
Örnek cevap / çözüm yolu
Metin parçalarının anlatım ve yapı özellikleri incelenerek tablonun eşleştirmesi şu şekilde yapılmalıdır:
-
Virgül ve noktalı virgüllerle bağlanan uzun cümleler kullanılmıştır:
- I. Bölüm: İşaretlenmeli (Var - noktalı virgül ve virgüllerle bağlı uzun cümle mevcuttur)
- II. Bölüm: İşaretlenmeli (Var - sıralı uzun cümleler kullanılmıştır)
- III. Bölüm: İşaretlenmemeli (Kısa diyalog cümleleri ağırlıktadır)
-
İsimleri niteleyen, fiilleri belirten sözcükler kullanılmıştır:
- I. Bölüm: İşaretlenmeli (Var - “duru beyaz tenli”, “tatlı bir heyecanla” gibi niteleme sözcükleri vardır)
- II. Bölüm: İşaretlenmeli (Var - “yıkık duvarlar”, “cılız gürgenler” gibi betimleyici kelimeler vardır)
- III. Bölüm: İşaretlenmeli (Var - “lacivert pardösü”, “en tatlı söz” gibi niteleyiciler vardır)
-
Anlatım, okurda merak uyandıracak şekilde ilerlemektedir:
- I. Bölüm: İşaretlenmeli (Var)
- II. Bölüm: İşaretlenmeli (Var)
- III. Bölüm: İşaretlenmeli (Var)
-
Anlamı bilinmeyen sözcükler okumayı ve anlamayı etkilemektedir:
- I. Bölüm: İşaretlenmemeli (Dil gayet anlaşılırdır)
- II. Bölüm: İşaretlenmemeli (Günlük dille rahatça anlaşılır)
- III. Bölüm: İşaretlenmemeli (Akıcı ve sade bir konuşma dili vardır)
-
Uzun cümlelerin yanında kısa cümleler de kullanılmıştır:
- I. Bölüm: İşaretlenmeli (Var)
- II. Bölüm: İşaretlenmeli (Var)
- III. Bölüm: İşaretlenmeli (Var)
-
Cümlelerde anlama katkı sağlamayan sözcükler kullanılmamıştır:
- I. Bölüm: İşaretlenmeli (Var - anlatım durudur)
- II. Bölüm: İşaretlenmeli (Var - anlatım durudur)
- III. Bölüm: İşaretlenmeli (Var - anlatım durudur)
-
Anlatımda karşılıklı konuşmalardan yararlanılmıştır:
- I. Bölüm: İşaretlenmemeli (Tekil anlatıcı anlatımıdır)
- II. Bölüm: İşaretlenmemeli (Çevre betimlemesidir)
- III. Bölüm: İşaretlenmeli (Var - Feride ve Kâmran arasındaki diyalogdur)
Çözüm kontrolü: Her metin parçası kendi türsel özelliği (anı/anlatı, betimleme, diyalog) bakımından doğru değerlendirilerek tabloya yansıtılmıştır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 231 · 
Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 233 →