Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Uygurlar döneminde dikilen Tariat Kitabesi’nde “konargöçer” ifadesine yer verilmesinin temel nedeni, o dönemde Türk toplumunun sosyo-ekonomik hayatının ve yaşam tarzının merkezinde yaylak-kışlak arasındaki mevsimlik göçlerin yer almasıdır. Kitabedeki ifadeler, Hükümdar Moyun Çor’un hâkimiyetindeki topraklar ve sular üzerinde halkının geleneksel yaşam biçimini, hareket kabiliyetini ve arazi kullanımını resmî bir nitelikte belgelemektedir.
Çözüm kontrolü
Metin ve Kaynak A incelendiğinde; Tariat Kitabesi’nin batı yüzünde hükümdarın egemenlik alanını tanımlarken halkın “konar-göçer” olarak mevsimlik yaşamını sürdürdüğünü doğrudan belirttiği görülmektedir.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Kaynaklarda konargöçer yaşamın şu özellikleri vurgulanmıştır:
- Kaynak B (Askerî ve Siyasi Boyut): Konargöçer yaşam tarzının Türklere hareket özgürlüğü, bağımsızlık ve askerî avantaj sağladığı belirtilmiştir. Şehir duvarları arkasında yerleşik yaşama geçmenin, düşman saldırılarına karşı savunmasız kalma riski taşıdığı; çadırlarda yaşayıp hızlı hareket etmenin ise savunma ve akın yapma açısından daha avantajlı olduğu vurgulanmıştır.
- Kaynak C (Sosyal ve Coğrafi Boyut): Göç hareketleri sonucunda Anadolu’ya gelinmesi ve bu toplulukların bulundukları coğrafyaya veya yaşam tarzlarına göre “Türkmen” ve “Yörük” gibi isimlerle adlandırılması ele alınmıştır. Ayrıca konargöçer grupların zamanla yerleşik yaşama geçirildiği ifade edilmiştir.
- Kaynak Ç (Ekonomik ve Günlük Yaşam Boyutu): İktisadi hayatın temel olarak hayvancılığa dayandığı açıklanmıştır. Küçükbaş hayvanlardan elde edilen ürünlerin (yün, keçe, deri vb.) kıyafet, at eyeri, yastık, yorgan, çadır örtüsü ve yer yaygısı gibi günlük ihtiyaçların karşılanmasında kullanıldığı belirtilmiştir.
Çözüm kontrolü
Verilen üç kaynak sırasıyla konargöçerliğin askerî-stratejik (B), sosyo-coğrafi/kimliksel (C) ve ekonomik-maddi kültür (Ç) boyutlarını açıkça doğrulamaktadır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 145 · 
Tarih Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 147 →