Soru 1
Harita 2.9’dan hareketle: Konargöçer Türklerin geniş bir coğrafyaya yayılmış olmasının sebepleri neler olabilir?
Örnek cevap / çözüm yolu
Konargöçer yaşam tarzının gereği olan otlak ve mera arayışı, iklim şartları ve kuraklık, hızlı nüfus artışı ile boylar arası mücadeleler Türklerin geniş coğrafyalara yayılmasındaki başlıca nedenlerdir. Ayrıca atın evcilleştirilmesi ve tekerleğin kullanımı gibi ulaşım kolaylıkları ile bağımsızlık arzusu ve cihan hâkimiyeti düşüncesi bu kitlesel göçleri hızlandırmıştır.
Çözüm-kontrol açıklaması: Haritada Asya Hun, Avrupa Hun, Göktürk ve İskitler (Sakalar) gibi Türk topluluklarının Asya’dan Avrupa’ya kadar uzanan geniş kıta alanlarında varlık gösterdiği görülmektedir. Yaşam şekli ve coğrafi etkenler bu süreklilik ve değişim sürecinin temel nedenidir.
Soru 2
- Aile büyüklerinizden bu fıkrada geçen olaya benzer anlatımlar duydunuz mu? Duyduysanız sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Evet, aile büyüklerimizden bu tür anlatımlar duydum. Eskiden yaşlılarımız modern hava tahmini araçları yokken havadaki nemi, rüzgârın yönünü, kuşların uçuş yüksekliğini veya karıncaların yuva ağzını kapatma şeklini inceleyerek kışın sert geçip geçmeyeceğini ya da yağmur yağacağını tahmin ettiklerini anlatırlardı.
Çözüm-kontrol açıklaması: Metindeki Yörük fıkrasında işlendiği gibi geleneksel toplumlarda tecrübe ve doğa gözlemi, günlük hayatı planlamada en önemli kanıt ve bilgi kaynağı olarak kullanılmıştır.
Soru 3
- Teknolojik aletlerin olmadığı bir dönemde yaşasaydınız doğadaki değişimleri öngörebilmek için ne gibi yollara başvururdunuz? Gerekçeleriyle açıklayınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Gök cisimlerinin (Güneş, Ay ve yıldızlar) konumlarını izler, hayvanların davranışlarını ve bitkilerin çiçek açma/meyve verme zamanlarını takip ederdim. Gerekçesi ise canlıların mevsimsel sıcaklık ve nem değişimlerine doğrudan tepki vermesi, Güneş ve Ay’ın konumunun ise zamanı ve mevsim geçişlerini belirlemede en güvenilir doğal kronoloji aracı olmasıdır.
Çözüm-kontrol açıklaması: Teknolojik imkânların bulunmadığı çağlarda insanlar doğadaki değişimleri öngörerek ekim, biçim ve göç zamanlarını ayarlamak için gözlem ve tecrübeye dayalı yöntemler uygulamışlardır.
Soru 4
- İnsanlar tabiatla ilişkilerini belirlerken hangi yöntemleri uygulamıştır? Açıklayınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
İnsanlar tabiatla ilişkilerini belirlerken gözlem, deneyim ve doğadaki ipuçlarını takip etme yöntemlerini uygulamışlardır. Hayvanların hareketlerini, bitkilerin durumunu ve meteorolojik olayları inceleyerek kendilerine özgü pratik takvimsel yöntemler geliştirmişler; tarımsal, hayvancılık ve barınma faaliyetlerini bu gözlemlere göre planlamışlardır.
Çözüm-kontrol açıklaması: Metinde de ifade edildiği üzere bilim ve teknolojinin henüz yaygınlaşmadığı dönemlerde uygarlıklar, tabiatla uyum sağlamak için çevresel belirtileri okuma ve tecrübeyi kuşaktan kuşağa aktarma yoluna gitmişlerdir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 144 · 
Tarih Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 146 →