Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
Endüstriyel üretim ve çevre kirliliği nedeniyle fasulye fidelerinin bulunduğu toprakta kurşun, kadmiyum ve cıva gibi ağır metal elementlerine; pestisit kalıntılarına, asidik maddelere ve atık sulardan gelen çeşitli bileşiklere rastlanabilir.
Bu kirleticiler köklerden alınarak bitkinin hücrelerine taşınabilir. Bitkide büyümenin yavaşlaması, yaprakların sararması, kök gelişiminin azalması, verimin düşmesi ve yapraklarda lekelenme görülebilir. Bazı kirleticiler, fotosentez ve hücrelerde gerçekleşen kimyasal olayları olumsuz etkileyebilir.
Kısa kontrol: Ağır metaller elementtir; toprağa karıştıklarında bitki tarafından alınarak besin zincirine geçebilirler.
Soru 5
Örnek cevap / çözüm yolu
Kirlenmiş fasulye besin zincirine katılırsa içerdiği ağır metaller ve zararlı bileşikler insan vücudunda birikebilir. Bu durum özellikle uzun süreli maruziyette sinir sistemi, böbrekler ve karaciğer üzerinde olumsuz etkilere; çocuklarda gelişim sorunlarına yol açabilir. Kirleticinin türü, miktarı ve maruz kalma süresi sağlık riskinin düzeyini belirler.
Kısa kontrol: Kirletici madde bitkiden insana geçebildiği için kirlenmiş ürünlerin tüketilmemesi gerekir.
Soru 6
Örnek cevap / çözüm yolu
| Çözüm önerisi | Örnek |
|---|---|
| Kirletici | Kurşun, Pb |
| Kirletici türü | Ağır metal; element |
| Fitoremediasyon yöntemı | Fitoekstraksiyon: Bitkinin kurşunu kökleriyle topraktan alıp gövde ve yapraklarında biriktirmesi, ardından bitkinin güvenli biçimde ortamdan uzaklaştırılması |
| Kullanılan bitki | Ayçiçeği |
Fitoremediasyon uygulanacak alanda bitkiler kesinlikle besin olarak kullanılmamalıdır. Kirli toprak ve bitki artıklarıyla çalışırken eldiven kullanılmalı, bitki artıkları çevreye bırakılmadan uygun şekilde toplanmalıdır.
Kısa kontrol: Fitoekstraksiyonda amaç, kirleticiyi bitkide toplamak ve kirletici içeren bitkiyi güvenli biçimde uzaklaştırmaktır.
Soru 7
Örnek cevap / çözüm yolu
Önerilen yöntemin geçerliliğinden emin olmak için uygulama öncesinde ve sonrasında topraktan örnek alınarak kurşun derişimi ölçülür. Fitoremediasyon yapılan alan, işlem uygulanmayan benzer bir kontrol alanıyla karşılaştırılır. Birden fazla uygulama sonunda topraktaki kurşun miktarı azalıyor ve kontrol alanına göre daha düşük kalıyorsa yöntemin etkili olduğu sonucuna varılır.
Kısa kontrol: Güvenilir sonuç için aynı koşullardaki kontrol alanı ve düzenli ölçümler gereklidir.
Soru 8
Örnek cevap / çözüm yolu
Tarladaki ağır metal kirliliği, toprağın canlı yapısını ve bitkilerin gelişimini olumsuz etkileyerek karasal yaşamı tehdit eder. Fitoekstraksiyon yöntemi, kirleticilerin toprakta ve besin zincirinde yayılmasını azaltmaya yardımcı olabilir. Ancak bu yöntem uygulanırken kirletici biriktiren bitkilerin güvenli şekilde uzaklaştırılması, toprağın düzenli analiz edilmesi ve tarım ürünlerinin tüketim için güvenli olduğunun doğrulanması gerekir. Bu yönleriyle çözüm önerisi, karasal ekosistemlerin korunmasını amaçlayan Sürdürülebilir Kalkınma Amacı 15 ile uyumludur.
Kısa kontrol: Sürdürülebilir bir çözüm, yalnızca kirleticiyi azaltmaz; toprağın, bitkilerin ve canlıların uzun vadede korunmasını da gözetir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 268 · 
Kimya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 270 →