Soru 20
Örnek cevap / çözüm yolu
H₂O ve CCl₄ sıvılarının farklı davranmasının temel nedenleri elektronegatiflik, ortaklanmamış elektron çiftleri ve molekül şeklidir.
- H₂O molekülünde oksijen atomunun elektronegatifliği hidrojen atomundan daha büyüktür. Oksijen üzerinde iki ortaklanmamış elektron çifti bulunur. Bu nedenle molekül açısal şekillidir ve yük dağılımı dengeli değildir.
- CCl₄ molekülünde C—Cl bağları polar olsa da molekül simetrik tetrahedral yapıdadır. Bağlardaki yük etkileri birbirini dengeler.
- Bu nedenle H₂O molekülleri elektrostatik çekim kuvvetinden etkilenerek yönelir ve su akışı bükülür. CCl₄ moleküllerinde net yük ayrımı olmadığından akışta belirgin bükülme görülmez.
Kısa çözüm-kontrol: Molekülün polar olup olmadığını belirlemede yalnız bağların varlığı değil, bağların molekül içindeki dizilişi ve molekül şekli önemlidir.
Soru 21
Örnek cevap / çözüm yolu
Benzerlikler:
- H₂O ve CCl₄, ametal atomlarının oluşturduğu kovalent bağlı bileşiklerdir.
- Her iki molekülde de atomlar arasında ortaklanmış elektron çiftleri bulunur.
- Her iki molekülde de merkez atom çevresindeki elektron çiftleri molekülün şeklini belirler.
Farklılıklar:
- H₂O molekülünde merkez atom oksijendir; CCl₄ molekülünde merkez atom karbondur.
- H₂O’da oksijen üzerinde iki ortaklanmamış elektron çifti vardır. CCl₄’te merkez karbon atomunda ortaklanmamış elektron çifti yoktur.
- H₂O molekülü açısal yapıdadır; CCl₄ molekülü tetrahedral ve simetriktir.
- H₂O üç atomdan, CCl₄ ise beş atomdan oluşur.
- H₂O polar, CCl₄ apolar moleküldür.
Kısa çözüm-kontrol: H₂O’daki ortaklanmamış elektron çiftleri molekülün simetrisini bozar. CCl₄’te ise dört klor atomunun uzaydaki düzeni simetriktir.
Soru 22
Örnek cevap / çözüm yolu
H₂O ve CCl₄ molekülleri polarite özelliklerine göre gruplandırılır:
- H₂O: Polar molekül
- CCl₄: Apolar molekül
H₂O molekülü açısal şekilli olduğundan oksijen ile hidrojen atomları arasındaki elektronegatiflik farkından oluşan bağ dipolleri birbirini yok etmez. Molekülün bir tarafı kısmen negatif, diğer tarafı kısmen pozitif olur. Bu nedenle negatif veya pozitif yüklü cisim yaklaştırıldığında su molekülleri yönelir ve su akışı bükülür.
CCl₄ molekülünde karbon-klor bağları polar olmasına rağmen tetrahedral yapı simetriktir. Bağ dipolleri birbirini dengeler ve molekülün net dipolü oluşmaz. Bu yüzden CCl₄ sıvısı elektrostatik çekim kuvveti karşısında belirgin bir yönelme ve akış bükülmesi göstermez.
Kısa çözüm-kontrol: Polar moleküllerde net yük ayrımı vardır; apolar moleküllerde ise molekül içindeki yük dağılımı dengelidir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 221 · 
Kimya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 223 →