Soru 1
Kısa cevap
Deneyin amacı: Sıcaklığın, farklı sıvıların yüzey gerilimine etkisini damla sayısını karşılaştırarak incelemektir.
Sıcaklık arttıkça sıvı moleküllerinin hareketi artar ve yüzey gerilimi genellikle azalır.
Soru 2
Kısa cevap
Malzemeler: En az iki farklı sıvı, örneğin su ve gliserin; temiz ve kuru madeni para; damlalık; beherglas; termometre; sıcak ve soğuk su banyosu; peçete; koruyucu gözlük.
Sıvılar doğrudan alevle ısıtılmamalıdır. Özellikle alkol gibi yanıcı maddeler kullanılacaksa açık alevden uzak durulmalı ve öğretmen gözetiminde çalışılmalıdır.
Soru 3
Kısa cevap
Bağımlı değişken: Paranın üzerinde taşmadan birikebilen ortalama damla sayısı.
Bağımsız değişken: Sıvının sıcaklığı.
Kontrol değişkenleri: Kullanılan damlalık, para türü, damlanın bırakılma yüksekliği, sıvı miktarı, paranın temiz ve kuru olması, her denemedeki uygulama biçimi ve kullanılan sıvı türü.
Her sıvı kendi içinde farklı sıcaklıklarda incelenmelidir. Böylece sıcaklığın yüzey gerilimine etkisi daha doğru karşılaştırılır.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
- İki farklı sıvıyı seçiniz ve her sıvı için dört farklı sıcaklık belirleyiniz. Örneğin 10\,^\circ\mathrm{C}, 20\,^\circ\mathrm{C}, 30\,^\circ\mathrm{C} ve 40\,^\circ\mathrm{C} kullanılabilir.
- Madeni parayı düz bir zemine koyunuz. Damlalığı paraya aynı yükseklikten tutarak sıvıyı damla damla ekleyiniz. Sıvı taşmadan önce paranın üzerinde kalan damla sayısını kaydediniz.
- Her sıcaklık için deneyi üç kez tekrarlayınız. Üç damla sayısının toplamını $3$’e bölerek ortalama damla sayısını bulunuz. Para her denemeden önce temizlenip kurutulmalıdır.
Kontrol: Aynı damlalık ve aynı para kullanılmadığında damla büyüklüğü değişebileceğinden sonuçlar güvenilir olmaz.
Soru 5
Örnek cevap / çözüm yolu
1. sıvı gözlem tablosu deney sırasında ölçülen değerlerle doldurulmalıdır. Her sıcaklık için üç denemedeki damla sayısı yazılır ve ortalama hesaplanır:
Sıcaklık arttıkça bu sıvının yüzey gerilimi genellikle azalacağından, sabit hacimde oluşan damlalar küçülebilir ve paranın üzerinde taşmadan kalan damla sayısı artabilir.
Kontrol: Tabloya tahmini sayı yazmak yerine her sıcaklıkta yapılan üç gerçek ölçüm kullanılmalıdır.
Soru 6
Örnek cevap / çözüm yolu
2. sıvı gözlem tablosu da aynı yöntemle doldurulmalıdır. İkinci sıvı için her sıcaklıkta üç damla sayısı kaydedilir ve ortalaması alınır.
İkinci sıvının molekülleri arasındaki çekim kuvveti birinci sıvıdan farklı olabileceği için, aynı sıcaklıkta elde edilen damla sayıları farklı çıkabilir.
Kontrol: Karşılaştırma yapılırken iki sıvı için de aynı madeni para, aynı damlalık ve aynı damlatma yüksekliği kullanılmalıdır.
Soru 7
Kısa cevap
Sıcaklık değiştirildiğinde paranın yüzeyindeki sıvı şekilleri farklılaşır. Daha düşük sıcaklıktaki sıvı damlaları genellikle daha kabarık ve küresel görünür. Sıcaklık arttıkça damlalar daha kolay yayılabilir ve daha az kabarık bir şekil alabilir.
Bunun nedeni, sıcaklık arttığında moleküllerin hareketinin artması ve sıvı yüzeyindeki moleküller arası çekimin yüzeyi bir arada tutma etkisinin azalmasıdır. Bu durum yüzey geriliminin azalmasına yol açar.
Soru 8
Kısa cevap
Sıcaklık arttıkça sıvıların yüzey gerilimi genellikle azalır. Bu nedenle sabit hacimdeki sıvı daha küçük damlalara ayrılabildiğinden, paranın üzerinde taşmadan birikebilen damla sayısı genellikle artar.
Bu değişimin temelinde moleküller arası etkileşimler vardır. Sıcaklık yükseldiğinde moleküllerin kinetik enerjisi artar; moleküller arası çekim kuvvetlerinin sıvı yüzeyini sıkı biçimde tutma etkisi azalır. Bu olay kimyasal değişim değil, sıcaklığa bağlı fiziksel bir değişimdir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 208 · 
Kimya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 210 →