Soru 1
Kısa cevap
| Hareketin temel kavramı | İlişkili olduğu kavramlar | Kavramlar arasındaki ilişki |
|---|---|---|
| Yer değiştirme | Konum, referans noktası, hız | Cismin başlangıç konumundan son konumuna yönlü değişimidir. Vektörel bir fiziksel büyüklüktür; birimi $m$dir. |
| Hız | Yer değiştirme, zaman, yön | Yer değiştirmenin zamana oranıdır: $\vec{v}=\frac{\Delta \vec{x}}{\Delta t}$. Yönü olduğu için vektöreldir; birimi $m/s$dir. |
| Sürat | Alınan yol, zaman | Alınan yolun zamana oranıdır: $s=\frac{yol}{zaman}$. Yön içermez; skalerdir ve birimi $m/s$dir. |
| Referans noktası | Konum, hareket, yer değiştirme | Bir cismin konumu ve hareket edip etmediği, seçilen referans noktasına göre belirlenir. |
| Anlık sürat | Sürat, anlık hız | Cismin belirli bir andaki süratidir. Anlık hızın yalnız büyüklüğüne eşittir; birimi $m/s$dir. |
| Ortalama hız | Yer değiştirme, toplam zaman | Toplam yer değiştirmenin toplam zamana oranıdır: $\vec{v}_{ort}=\frac{\Delta \vec{x}}{\Delta t}$. Vektöreldir. |
| İvme | Hız, zaman | Hızın zamana göre değişimidir: $\vec{a}=\frac{\Delta \vec{v}}{\Delta t}$. Hızın büyüklüğü veya yönü değişirse ivme oluşur; birimi $m/s^2$dir. |
| Anlık hız | Yer değiştirme, yön, zaman | Cismin belirli bir andaki hızıdır. Yön içerdiği için vektöreldir; birimi $m/s$dir. |
| Alınan yol | Hareket, sürat, ortalama sürat | Cismin hareket boyunca izlediği yolun toplam uzunluğudur. Skalerdir, yönü yoktur; birimi $m$dir. |
| Konum | Referans noktası, yer değiştirme | Cismin seçilen referans noktasına göre bulunduğu yerdir. Konumdaki değişim yer değiştirmeyi verir. |
| Ortalama sürat | Alınan yol, toplam zaman | Toplam alınan yolun toplam zamana oranıdır: $s_{ort}=\frac{toplam\ yol}{toplam\ zaman}$. Skalerdir; birimi $m/s$dir. |
Yer değiştirme, hız, ortalama hız, anlık hız ve ivme yön taşıdığı için vektörel büyüklüklerdir. Alınan yol ve süratlerde yön aranmaz. Birimlerin uygunluğu kontrol edildiğinde uzunluk için $m$, hız ve sürat için $m/s$, ivme için $m/s^2$ kullanıldığı görülür.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Poster başlığı: Hareketin Temel Kavramları
- Referans noktası: Hareketi açıklamak için seçilen noktadır. Örneğin okul kapısı referans alınarak öğrencinin sınıfa göre konumu belirtilir.
- Konum: Cismin referans noktasına göre bulunduğu yerdir. Bir öğrenci okul kapısının sağında veya solunda olabilir.
- Alınan yol: Cismin yürürken izlediği yolun toplam uzunluğudur. Birimi
$m$dir. - Yer değiştirme: Başlangıç konumu ile son konum arasındaki yönlü değişimdir. Öğrenci başladığı yere dönerse aldığı yol sıfır olmasa da yer değiştirmesi
$0\,m$olur. - Sürat: Alınan yolun zamana oranıdır. Yönü yoktur ve birimi
$m/s$dir. - Hız: Yer değiştirmenin zamana oranıdır. Yönü olduğu için vektördür.
- Anlık sürat ve anlık hız: Bisikletin göstergesindeki değer anlık sürate örnektir; hareket yönü de belirtilirse anlık hız açıklanmış olur.
- Ortalama sürat: Toplam yolun toplam zamana oranıdır.
- Ortalama hız: Toplam yer değiştirmenin toplam zamana oranıdır.
- İvme: Hızın değişmesidir. Otobüsün kalkışta hızlanması veya fren yaparken yavaşlaması ivmeye örnektir.
Poster; kavramların tanımı, birimi ve günlük yaşam örneği olacak şekilde üç bölüme ayrılabilir. Yer değiştirme ve hız için yön okları çizilerek bunların vektörel olduğu gösterilebilir. Alınan yol ve sürat için yön oku kullanılmamalıdır.
Kısa çözüm-kontrol açıklaması: Posterde hareketin tüm temel kavramlarına yer verilmiş, fiziksel büyüklüklerin birimleri belirtilmiş ve vektörel büyüklüklerde yön vurgulanmıştır. Renk, desen ve çizimler düzenli kullanılarak poster okunaklı hazırlanabilir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 102 · 
Fizik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 104 →