Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Bilimsel araştırma raporu taslağı
Problem: Dağın güney yamacında yaşayan bazı şempanzelerin cılız ve hastalıklı görünmesinin nedeni nedir?
Gözlem: Kuzey yamacındaki şempanzeler sağlıklı görünürken güney yamacındaki bazı bireylerin vücut durumları daha zayıftır.
Araştırma sorusu: Güney yamacındaki şempanzelerin sağlık durumu; besin kaynakları, beslenme alışkanlıkları ve çevresel koşullarla ilişkili olabilir mi?
Hipotez: Güney yamacındaki şempanzeler yeterli ve uygun besine ulaşamıyorsa cılızlık ve hastalık belirtileri daha sık görülebilir.
Yöntem: Kuzey ve güney yamaçtaki şempanzeler belirli zaman aralıklarında gözlemlenir. Her popülasyondaki birey sayısı, yaş grubu, görünür sağlık durumu, beslenilen bitkiler ve yaşadıkları ekosistemin koşulları veri tablosuna kaydedilir. Gözlem sırasında canlılara müdahale edilmez.
Verilerin analizi: İki yamaçtaki hasta görünen birey oranları, yaş dağılımları, besin çeşitliliği ve çevresel koşullar karşılaştırılır.
Sonuç: Toplanan veriler hipotezi destekliyorsa hipotez güçlenir; desteklemiyorsa farklı hipotezler kurularak yeni gözlem ve araştırmalar planlanır. Sayfada ölçüm sonucu verilmediği için kesin neden söylenemez.
Kontrol
Rapor; problem, gözlem, araştırma sorusu, hipotez, veri toplama, analiz ve sonuç basamaklarını içerdiği için bilimsel yönteme uygundur.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Öz değerlendirme ve grup değerlendirme formları, etkinlik sonunda gerçek çalışma sürecine göre doldurulmalıdır. Görselde formların içeriği bulunmadığından seçenekler uydurulmadan kitaptaki ekler bölümündeki ilgili formlar ya da etkinlik sonundaki karekodlar kullanılır. Formda; araştırmaya katılım, veri kaydı, grup içi iletişim, farklı fikirlere saygı ve rapora katkı dürüstçe değerlendirilir.
Kontrol
Değerlendirme, tahmine göre değil etkinlikteki gerçek görev paylaşımı ve gözlemlere göre yapılmalıdır.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Kuzey ve güney yamaçtaki şempanze popülasyonlarının birey sayısını belirlemek için her iki bölgede belirlenen gözlem noktalarında tekrar eden sayımlar yapılır. Aynı bireylerin iki kez sayılmaması için ayırt edici fiziksel özellikler, yaş grubu ve gözlem zamanı kaydedilir. Sonuçta her yamaç için toplam birey sayısı veri tablosuna yazılır.
Kontrol
Tek bir gözlem yerine farklı gün ve saatlerde yapılan sayımlar, popülasyon büyüklüğü hakkında daha güvenilir veri sağlar.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
Güney yamaçtaki bireyler gözlem sırasında sağlıklı görünenler ve cılız ya da hastalık belirtisi gösterenler olarak ayrı kaydedilir. Görünür belirtiler; aşırı zayıflık, hareketsizlik, yara, tüy kaybı veya solunum güçlüğü gibi gözlenebilen durumlar olabilir. Sayfada sayı verisi olmadığı için hasta ve cılız bireylerin kesin sayısı ancak bu gözlem verileriyle belirlenebilir.
Kontrol
Gözlemci, kesin tıbbi tanı koymamalı; yalnızca gözlenebilen sağlık belirtilerini veri olarak kaydetmelidir.
Soru 5
Örnek cevap / çözüm yolu
Cılız ve hastalıklı bireylerin yaş dağılımını belirlemek için bireyler yavru, genç, yetişkin ve yaşlı olarak sınıflandırılır. Her yaş grubundaki cılız ya da hastalıklı birey sayısı ayrı kaydedilir. Böylece sağlık sorununun belirli bir yaş grubunda daha sık görülüp görülmediği araştırılabilir.
Kontrol
Yaş gruplarının toplamı, gözlenen cılız ve hastalıklı bireylerin toplam sayısıyla uyumlu olmalıdır.
Soru 6
Örnek cevap / çözüm yolu
Cılız bireylerin beslenme alışkanlıkları gözlemlenerek hangi bitkileri, meyveleri veya diğer besinleri ne sıklıkta tükettikleri kaydedilir. Bu veriler sağlıklı bireylerin beslenme verileriyle karşılaştırılır. Besin çeşidinin azlığı, besine ulaşma süresinin uzunluğu veya besinin kirlenmiş olma olasılığı araştırılabilecek değişkenlerdir.
Kontrol
Beslenme ile sağlık durumu arasında ilişki görülmesi, tek başına neden-sonuç kanıtı değildir; başka çevresel etkenler de incelenmelidir.
Soru 7
Örnek cevap / çözüm yolu
Hasta görünen şempanzelerde gözle fark edilebilen belirtiler kaydedilir: cılızlık, iştahsızlık belirtisi, tüylerde düzensizlik, yara, halsizlik, hareket azlığı veya olağan dışı davranışlar. Bu belirtiler birey bazında ve gözlem tarihiyle birlikte veri tablosuna yazılır. Kesin hastalık tanısı için uzman incelemesi gerekir.
Kontrol
Bilimsel gözlemde yorum ile veri ayrılmalıdır: “Hareketsiz kaldı” gözlemdir, “şu hastalığa yakalandı” ise kanıt gerektiren bir yorumdur.
Soru 8
Örnek cevap / çözüm yolu
Güney ve kuzey yamaçların ekosistem koşulları karşılaştırılır. Bitki çeşitliliği, besin miktarı, su kaynakları, sıcaklık, nem, gölgelik alanlar, insan etkinlikleri ve tarım alanlarına uzaklık gözlemlenip kaydedilir. Özellikle güney yamacında canlıların sağlığını etkileyebilecek farklı bir koşul olup olmadığı bu verilerle araştırılır.
Kontrol
Çevresel koşullar aynı yöntemle ve mümkün olduğunca aynı zaman aralıklarında ölçülürse iki yamaçtaki verilerin karşılaştırılması daha güvenilir olur.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 27 · 
Biyoloji Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 29 →