Soru 1
Bu grupları oluşturan cümlelerin numaralarını “a” etkinliğindeki tablonun ilk sütununa yazınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Önceki etkinlikte belirlediğiniz virgül kullanım özelliklerini göz önüne alınız. Her bir virgül işlevine ait cümle numaralarını tablonun ilk sütunundaki ilgili başlığın karşısına eşleştirerek yazınız.
Çözüm kontrolü: Cümlelerdeki virgüllerin eş görevli sözcükleri ayırma, sıralı cümleleri bağlama veya hitap bildirme gibi işlevlerini doğru sütuna aktardığınızdan emin olunuz.
Soru 2
Defterinize virgülün öğrendiğiniz işlevlerine yönelik birer cümle yazınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
- Eş görevli kelimeleri ayırma: Kırtasiyeden defter, kalem, silgi ve cetvel aldım.
- Sıralı cümleleri ayırma: Odasını topladı, ödevlerini yaptı, dinlenmeye çekildi.
- Hitap sözlerinden sonra kullanma: Değerli arkadaşlar, etkinliğimize hoş geldiniz.
- Özne ile yüklem arasına giren uzun cümlelerde özneyi belirtme: Fatih, bu zorlu sorunun cevabını kütüphanedeki kaynakları inceleyerek buldu.
Çözüm kontrolü: Cümlelerinizde virgülün kullanım amaçlarının kurala uygunluğunu inceleyiniz.
Soru 3
“Türküler söylemek” ile “türküler de söylemek” arasındaki farkı aşağıya yazınız. (“O akşam dedem türküler de söylemişti.”)
Örnek cevap / çözüm yolu
“Türküler söylemek” ifadesinde sadece türkü söyleme eylemi kastedilmektedir. “Türküler de söylemek” ifadesinde geçen ayrı yazılmış “de” bağlacı ise dedenin türkü söylemek dışında başka eylemler de yaptığını (örneğin masal anlattığını veya sohbet ettiğini) ve türkü söylemenin bu eylemlere eklendiğini gösterir. Cümleye “başka şeylerin yanı sıra, dahi” anlamı kazandırmıştır.
Çözüm kontrolü: Cümleden “de” bağlacı çıkarıldığında cümlenin yapısı bozulmaz, ancak “başkasına ek olarak yapıldığı” anlamı kaybolur.
Soru 4
Cümleyi okuyup altı çizili ifadeyi (“Türkülerde”) çıkararak yeniden okuyunuz ve işlevini açıklayınız. (“Türkülerde neşe, keder, umut var.”)
Örnek cevap / çözüm yolu
“Türkülerde” sözcüğündeki “-de” eki bulunma durum ekidir. Cümleden çıkarıldığında “Türkü neşe, keder, umut var” şeklini alır ve cümlenin anlamı ile dil bilgisi yapısı bozulur. Buradaki “-de” eki neşenin, kederin ve umudun nerede yer aldığını gösterir.
Çözüm kontrolü: Bulunma durumu eki olan “-da / -de”, eklendiği sözcüğe bitişik yazılır ve cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulur.
Soru 5
Aşağıdaki cümlelerde altı çizili ifadelerin yazımındaki farkı belirleyip söyleyiniz.
• Öğretmen, kardeşime kitap da hediye etmiş.
• Kitapta güzel bilmeceler var.
Örnek cevap / çözüm yolu
Birinci cümledeki “da” ayrı yazılan bağlaçtır; cümleye “ek olarak, bile” anlamı katar ve cümleden çıkarıldığında cümlenin yapısı bozulmaz. İkinci cümledeki “-ta” ise sözcüğe bitişik yazılan bulunma durum ekidir; bilmecelerin nerede yer aldığını bildirir, sertleşmeye uğrayarak “-ta” biçimini almıştır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulur.
Çözüm kontrolü: Bağlaç olan “da / de” her zaman ayrı yazılır ve “ta / te” şeklini almaz. Ek olan “-da / -de / -ta / -te” ise kelimeye bitişik yazılır.
Soru 6
Okuduğunuz metinden ayrı yazılan “da/de” ve bitişik yazılan “-da/-de/-ta/-te” örnekleri bulunuz. Bu örneklerin yer aldığı birer cümleyi defterinize yazınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
• Ayrı yazılan bağlaç örneği: “Okuduğum bu güzel şiir de hafızamda yer etti.” (Çıkarıldığında cümlenin yapısı bozulmaz.)
• Bitişik yazılan bulunma eki örneği: “Sınıfta herkes dersi dikkatle dinliyordu.” (Bulunma bildirir, cümleden çıkarıldığında anlam bozulur.)
Çözüm kontrolü: Örneklerinizin bağlaç ve bulunma eki kuralları ile tam uyumlu olduğunu kontrol ediniz.
Soru 7
“GÖREVİMİZİ BİLELİM!” bölümündeki ön hazırlık sorularını araştırıp cevaplandırınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
- Bir kelimenin anlamını merak ettiğimde ilk başvurduğum kaynak TDK Türkçe Sözlük veya güvenilir genel ağ adresleridir.
- Sözlükler genel olarak ön söz/kullanım kılavuzu, alfabe sırasına göre düzenlenmiş sözcük maddeleri ve kısaltmalar cetveli bölümlerinden oluşur.
- Sözlük türleri: Genel Türkçe sözlükler, eş ve zıt anlamlılar sözlüğü, deyimler ve atasözleri sözlüğü, terim sözlükleri ve görsel sözlüklerdir.
Çözüm kontrolü: Edindiğiniz bilgileri defterinize düzenli not alarak derse hazırlıklı gidiniz.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 33 · 
Türkçe Ders Kitabı 1. Kitap cevapları · Sonraki sayfa: 35 →