Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
-
Sen Varsın (Abdurrahim Karakoç):
- Ölçü ve Durak: Şiir düzenli 11’li hece ölçüsüyle yazılmıştır. Hece sayılarının eşitliği temel ritmi sağlar.
- Kafiye ve Redif: Dize sonlarında ses benzerlikleri ve ek/kelime tekrarları ritmi oluşturur. Örneğin “dokudum / okudum” sözcüklerinde “-dum” ekleri redif, “-oku-” sesleri kafiyedir. Her kıtanın son dizesinde tekrarlanan “sen varsın” ifadesi kelime redif olarak ritmi pekiştirir.
- Kelime Tekrarları (İkilemeler): “İplik iplik”, “madde madde”, “sessiz sessiz”, “yama yama”, “girip girip” biçimindeki tekrarlar dize içi ritmi destekler.
-
Bahri Hazer (Nâzım Hikmet):
- Serbest Ölçü ve Dize Düzeni: Şiirde hece sayısı eşitliği aranmamış, serbest ölçü kullanılmıştır. Dizelerin basamaklı (merdivenli) yazılışı görsel ve işitsel bir ritim yaratır.
- Kelime ve Ses Tekrarları: “Bakmıyor kayığa sarılan sulara! / Bakmıyor çatlayıp yarılan sulara!” dizelerinde yapısal tekrarlar; “Çıkıyor kayık / iniyor kayık / çıkıyor ka… / iniyor ka… / Çık… / in… / çık…” bölümünde ise kelime ve kök tekrarları (aliterasyon/asonans) ritmi sağlar.
- Vurgu ve Tonlama: “Yaman esiyor be karayel yaman!” örneğindeki gibi seslenişler, ünlemler ve duygu vurguları ritmi dinamik tutar.
İncelemeye göre Sen Varsın şiirinde ritim hece ölçüsü, kafiye ve redifle sağlanırken; Bahri Hazer şiirinde serbest dize yapısı, kelime tekrarları ve ses uyumlarıyla sağlanmıştır.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Sayfa 91’deki kavram haritası tamamlanırken 90. sayfadaki metinlerden elde edilen şu veriler kullanılmalıdır:
-
Sen Varsın Şiiri Ahenk Unsurları:
- Ölçü: 11’li hece ölçüsü
- Nazım Birimi: Dörtlük
- Kafiye ve Redif: Düzenli dize sonu uyakları (dokudum/okudum, geçer/içer, şişenin/neşenin) ve “sen varsın” nakarat tekrarları
- Ses Tekrarları: İplik iplik, madde madde gibi ikilemelerle sağlanan ahenk
-
Bahri Hazer Şiiri Ahenk Unsurları:
- Ölçü: Serbest ölçü
- Dize Yapısı: Basamaklı/merdivenli dize kırılmaları
- Ses Tekrarları (Aliterasyon / Asonans): “k”, “r”, “s” ünsüzlerinin ve eylem köklerinin (çık/in) tekrarı
- Söyleyiş: Vurgulu, ünlemli ve tonlamaya dayalı serbest ritim
Sayfa 91’deki şema, bu iki farklı şiir anlayışının (geleneksel hece şiiri ile serbest şiir) ahenk unsurlarını karşılaştıracak şekilde doldurulmalıdır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 89 ·
Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 91 →