10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 90 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

Örnek cevap / çözüm yolu

  • Sen Varsın (Abdurrahim Karakoç):

    • Ölçü ve Durak: Şiir düzenli 11’li hece ölçüsüyle yazılmıştır. Hece sayılarının eşitliği temel ritmi sağlar.
    • Kafiye ve Redif: Dize sonlarında ses benzerlikleri ve ek/kelime tekrarları ritmi oluşturur. Örneğin “dokudum / okudum” sözcüklerinde “-dum” ekleri redif, “-oku-” sesleri kafiyedir. Her kıtanın son dizesinde tekrarlanan “sen varsın” ifadesi kelime redif olarak ritmi pekiştirir.
    • Kelime Tekrarları (İkilemeler): “İplik iplik”, “madde madde”, “sessiz sessiz”, “yama yama”, “girip girip” biçimindeki tekrarlar dize içi ritmi destekler.
  • Bahri Hazer (Nâzım Hikmet):

    • Serbest Ölçü ve Dize Düzeni: Şiirde hece sayısı eşitliği aranmamış, serbest ölçü kullanılmıştır. Dizelerin basamaklı (merdivenli) yazılışı görsel ve işitsel bir ritim yaratır.
    • Kelime ve Ses Tekrarları: “Bakmıyor kayığa sarılan sulara! / Bakmıyor çatlayıp yarılan sulara!” dizelerinde yapısal tekrarlar; “Çıkıyor kayık / iniyor kayık / çıkıyor ka… / iniyor ka… / Çık… / in… / çık…” bölümünde ise kelime ve kök tekrarları (aliterasyon/asonans) ritmi sağlar.
    • Vurgu ve Tonlama: “Yaman esiyor be karayel yaman!” örneğindeki gibi seslenişler, ünlemler ve duygu vurguları ritmi dinamik tutar.

İncelemeye göre Sen Varsın şiirinde ritim hece ölçüsü, kafiye ve redifle sağlanırken; Bahri Hazer şiirinde serbest dize yapısı, kelime tekrarları ve ses uyumlarıyla sağlanmıştır.

Soru 2

Örnek cevap / çözüm yolu

Sayfa 91’deki kavram haritası tamamlanırken 90. sayfadaki metinlerden elde edilen şu veriler kullanılmalıdır:

  1. Sen Varsın Şiiri Ahenk Unsurları:

    • Ölçü: 11’li hece ölçüsü
    • Nazım Birimi: Dörtlük
    • Kafiye ve Redif: Düzenli dize sonu uyakları (dokudum/okudum, geçer/içer, şişenin/neşenin) ve “sen varsın” nakarat tekrarları
    • Ses Tekrarları: İplik iplik, madde madde gibi ikilemelerle sağlanan ahenk
  2. Bahri Hazer Şiiri Ahenk Unsurları:

    • Ölçü: Serbest ölçü
    • Dize Yapısı: Basamaklı/merdivenli dize kırılmaları
    • Ses Tekrarları (Aliterasyon / Asonans): “k”, “r”, “s” ünsüzlerinin ve eylem köklerinin (çık/in) tekrarı
    • Söyleyiş: Vurgulu, ünlemli ve tonlamaya dayalı serbest ritim

Sayfa 91’deki şema, bu iki farklı şiir anlayışının (geleneksel hece şiiri ile serbest şiir) ahenk unsurlarını karşılaştıracak şekilde doldurulmalıdır.


Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 89 · :blue_book: Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 91 →