Soru 6
Örnek cevap / çözüm yolu
Gezi planında sözlü edebiyat ürünlerinin geniş coğrafi yayılımı, sözlü gelenekteki aktarım biçimleri, dil ve üslup özellikleri ile anonim niteliği vurgulanmaktadır. Gezi planı çerçevesinde, Türkistan’dan Balkanlara kadar farklı coğrafyalarda yaşayan Türk topluluklarının ortak motifleri ve kültürel bağlam içindeki söyleyiş farklılıkları incelenmektedir.
Çözüm kontrolü: Metindeki gezi planı bağlamından hareketle sözlü edebiyatın coğrafi çeşitlilik, dil ve anlatım hususiyetleri ile kültürel süreklilik boyutlarına odaklanıldığı çıkarımı yapılır.
Soru 7
Kısa cevap
Doğru Seçenekler: B, C ve D
Gerekçe:
- B seçeneği: Türkistan ve Balkanlar gibi geniş bir hatta yer alan sözlü eserlerin ortaya çıkış ve zaman içindeki dönüşüm süreçlerini gözlemlemeyi amaçlar.
- C seçeneği: Farklı coğrafyalara dağılmış Türk boylarının masal, destan, efsane gibi ürünlerindeki ortak temaları ve motifleri karşılaştırmaya olanak sağlar.
- D seçeneği: Türk kültürünün ve edebî mirasının tarihi göç yollarındaki ve yerleşim alanlarındaki izlerini araştırmayı hedefler.
Çözüm kontrolü: Gezi planı Türk kültür coğrafyasındaki sözlü gelenek ürünlerini incelemeye yönelik olduğundan B, C ve D seçenekleri doğrudan bağlamla uyumludur; yazılı edebiyata dönüşüm veya yabancı milletler üzerindeki etki temel odak noktası değildir.
Soru 8
Örnek cevap / çözüm yolu
- Coğrafi Kriterler: Ürünlerin dağlık/göçebe bölgeler (Orta Asya/Türkistan), geçiş güzergâhları (Anadolu) ve sınır/uç bölgeleri (Balkanlar) gibi mekânsal bağlamlarına göre sınıflandırılmasıdır. Coğrafi yapı, edebî ürünlerin biçimini ve iklim/doğa motiflerini doğrudan etkiler.
- Sosyo-Kültürel Kriterler: Toplumun yaşam tarzı (göçebe, yerleşik), inanç biçimleri, gelenek-görenekleri ve toplumsal olaylar (göç, savaş, kahramanlık) esas alınır. Destan ve âşık tarzı söyleyişler bu toplumsal dinamiklere göre çeşitlenir.
Çözüm kontrolü: Sözlü edebiyat ürünleri oluştuğu mekânın coğrafi şartları ve toplumun sosyo-kültürel yapısıyla doğrudan etkileşim halinde olduğundan bu sınıflandırma çıkarımı geçerlidir.
Soru 9
Örnek cevap / çözüm yolu
Türkistan (Orta Asya) ve dış etkilere kapalı kırsal coğrafi bölgelerde sözlü edebiyat ürünlerinin daha uzun süre korunacağı öngörülebilir.
Gerekçe: Türkistan, Türk kültürünün ve sözlü geleneğin doğuş alanı (kök coğrafyası) olup geleneksel yaşam tarzı, sözlü aktarım mekanizmaları ve soyut kültürel miras burada daha güçlü muhafaza edilmektedir. Ayrıca dış kültürlerin dönüştürücü etkisinden nispeten uzak, homojen sosyo-kültürel yapısını koruyan bölgelerde sözlü ürünler kuşaktan kuşağa daha otantik bir şekilde aktarılır.
Çözüm kontrolü: Edebiyat tarihi ve sosyo-kültürel bağlam açısından kök coğrafyalar ve geleneksel yaşantının sürdüğü kapalı havzalar, sözlü belleğin korunmasında öncelikli alanlardır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 81 · 
Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 83 →