Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Mercan Kız masalı ile Eski Sarayı Yaptığını Bildirir başlıklı gezi yazısının verilen ölçütlere göre karşılaştırılması:
-
Yazılış amacı:
- Mercan Kız (Masal): Okuyucuda estetik heyecan uyandırmak, hayal gücünü zenginleştirmek ve olay aracılığıyla eğitmektir.
- Eski Sarayı Yaptığını Bildirir (Gezi Yazısı): Gezilip görülen yeri tanıtmak, saraydaki su kültürünü ve gözlemleri bilgi vererek aktarmaktır.
-
Gerçeklikle ilişkisi:
- Mercan Kız: Gerçek dışı, olağanüstü unsurlar içerir; tamamen kurgusaldır.
- Eski Sarayı Yaptığını Bildirir: Tarihsel ve somut gerçekliğe dayanır; yaşanmış veya gözlemlenmiş olayları aktarır.
-
Dil ve anlatım:
- Mercan Kız: Sanatlı, imgesel, masal kaliplarından yararlanan ve duyguya hitap eden bir dil kullanılır.
- Eski Sarayı Yaptığını Bildirir: Açıklayıcı, ölçümlere ve nesnel ayrıntılara yer veren, anlaşılır bir dil kullanılır.
-
Anlatıcı:
- Mercan Kız: Üçüncü kişi (ilahi / hâkim) anlatıcıdır.
- Eski Sarayı Yaptığını Bildirir: Gözlemci ve birinci/üçüncü şahıs anlatımıyla tanıklık eden anlatıcıdır (Evliya Çelebi).
Çözüm kontrolü: Sanatsal metin olan masal kurgusallığı ve estetik amacı, öğretici metin olan gezi yazısı ise bilgi verme ve gerçekliği aktarma niteliğiyle ayrıştırılmıştır.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Edebî metinler ve öğretici metinlerin genel özelliklerine ilişkin çıkarımlar:
-
Edebî Metinler:
- Temel amacı okuyucuda estetik haz ve duygu uyandırmaktır.
- Kurgusaldır; hayal gücü ve imgeleme dayanır.
- Dil, öznel ve mecazlı anlamlarla zenginleştirilerek kullanılır.
-
Öğretici Metinler:
- Temel amacı bilgi vermek, açıklamak ve nesnel gerçekliği aktarmaktır.
- Somut olay, yer, tarih ve gözlemlere dayanır.
- Dil açık, net ve doğrudan (göndergesel işlevde) kullanılır.
Çözüm kontrolü: İki metin türü arasındaki amaç, gerçeklik ve dil kullanımı farkları edebî ve öğretici metin grupları genellenerek özetlenmiştir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 66 · 
Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 68 →