Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
“Turnalar” türküsünün temel söylenme amacı; gurbette olan kişinin memleketine ve sevdiklerine duyduğu özlemi, yalnızlığı ve ayrılık acısını haber taşıyıcısı olarak görülen turnalar aracılığıyla dile getirmektir.
Söyleyicinin duygusal durumundan ve dönemin sosyo-kültürel bağlamından hareketle çıkarım yapıldığında türkünün ana teması özlemdir.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Türküde öne çıkan en belirgin duygu özlem, hasret ve yalnızlık hissidir.
Söyleyicinin gurbette bulunması ve memleketten haber beklemesi metindeki temel duygu yükünü oluşturur.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Söyleyici bu duyguyu “turna”, “gurbet”, “diyar”, “haber”, “yara”, “ağlar” gibi ayrılık ve hüzün çağrışımı yapan anahtar kelimelerle aktarmaktadır.
Metin bağlamında seçilen kelimeler söyleyicinin ruh halini ve temanın duygu değerini pekiştirmektedir.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
Türkü; dörtlük birimleriyle yazılmış, hece ölçüsü barındıran, bent ve kavuştak (bağlama) bölümlerinden oluşan, düzenli uyak örgüsüne sahip anonim halk şiiri nazım biçimidir.
Şiirin biçimsel incelemesinde dörtlük yapısı, ölçü ve kafiye şeması esas alınarak şekil özellikleri belirlenir.
Soru 5
Örnek cevap / çözüm yolu
Türkünün hece ölçüsüyle söylenmesi, dörtlük yapısının kullanılması, sade ve anlaşılır bir Türkçe içermesi ile turna imgesi gibi anonim halk edebiyatı simgelerine yer vermesi halk şiiri geleneğine ait olduğunu gösterir.
Halk edebiyatının biçim, dil ve tema gelenekleriyle olan uyumu bu gerekçeleri doğrulamaktadır.
Soru 6
Örnek cevap / çözüm yolu
Dörtlük düzeni, hece kalıpları ve nakarat (kavuştak) gibi şekil unsurları türkünün ezgisel yapısını güçlendirir, söylenmesini kolaylaştırır ve akılda kalıcılığını artırır.
Şekil unsurları ritmik uyum sağlayarak metnin sözlü kültürde yaşatılmasına katkı sunar.
Soru 7
Örnek cevap / çözüm yolu
Söyleyicinin duygu dünyası, ait olduğu halk kültürü çevresi, gurbet bağlamı ve anlatımı samimi kılma isteği dil ve üslup seçiminde etkili olmuştur.
Şiirsel söyleyişte anlatıcının toplumsal ve bireysel bağlamı üslubunu doğrudan biçimlendirir.
Soru 8
Örnek cevap / çözüm yolu
Bu türküyü ben yazsaydım günümüz Türkçesinden farklı benzetmeler ve imgelemler ekleyebilir, söz sanatlarına daha fazla yer vererek duygusal yoğunluğu artırabilirdim.
Açık uçlu bu soruda öğrencinin dil tercihlerini ve anlatım biçimini kendi özgün cümleleriyle değerlendirmesi beklenmektedir.
Soru 9
Örnek cevap / çözüm yolu
Yalın, içten ve günlük konuşma diline yakın üslup; okuyucunun söyleyicinin hüzün ve özlemini doğrudan hissetmesini sağlar, aralarında güçlü bir empati ve duygu bağı kurar.
Doğal ve samimi anlatım söyleyici ile alıcı arasındaki iletişimi güçlendirir.
Soru 10
Örnek cevap / çözüm yolu
Türkünün ritmik yapısı, hece kalıbı ve ses tekrarları (aliterasyon ve asonans) zihinde kolayca yer edinmesini sağlar ve akılda kalıcılığı artırır.
Ahenk unsurlarının düzenli kullanımı metnin ezgili biçimde belleğe yerleşmesine yardımcı olur.
Soru 11
Örnek cevap / çözüm yolu
Türküde iç uyaklara, ünsüz tekrarlarına (aliterasyon) ve ritmi daha belirgin kılan nakarat dizelerine yer vermek isterdim.
Ses tekrarları ve ritmik ögeler alternatif ahenk olanakları sunar.
Soru 12
Örnek cevap / çözüm yolu
Örnek yeniden yazım:
“Bizim diyar uzak mıdır?
Turna uçup gider burdan.
Gözüm yolda, içim sızlar,
Haber getirin diyardan.”
Hece ölçüsü, kafiye ve ses tekrarları kullanılarak orijinal temaya uygun yeni bir dörtlük oluşturulmuştur.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 47 · 
Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 49 →