Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Turnalar türküsü ile Atem Tutam Men Seni ninnisinin tabloda verilen ölçütlere göre karşılaştırması şu şekildedir:
Konusu ve teması:
- Turnalar: Konusu gurbet ve haber beklemedir; teması ayrılık ve derin özlemdir.
- Atem Tutam Men Seni: Konusu anne ile çocuk arasındaki ilişkidir; teması evlat sevgisi, şefkat ve huzurdur.
Açık ve örtük iletisi:
- Turnalar: Açık ileti, turnalar vasıtasıyla memlekete ve sevdiklere selam gönderme isteğidir. Örtük ileti, gurbetteki insanın çaresizliği ve yalnızlığıdır.
- Atem Tutam Men Seni: Açık ileti, annenin çocuğunu sevip büyütme gayretidir. Örtük ileti, annenin evladının geleceğine dair beslediği umut ve fedakârlıktır.
Söylenme amacı:
- Turnalar: Gurbet acısını, özlemi dile getirerek duygusal rahatlama sağlamak.
- Atem Tutam Men Seni: Bebeği sakinleştirip uyutmak ve anne ile çocuk arasındaki duygusal bağı pekiştirmek.
Ait olduğu gelenek:
- Turnalar: Anonim Türk halk şiiri / Türkü geleneği.
- Atem Tutam Men Seni: Anonim Türk halk şiiri / Ninni geleneği.
Ahenk unsurları:
- Turnalar: Hece ölçüsü, yarım ve tam kafiyeler, redifler ve ezgisel yapı ahengi sağlar.
- Atem Tutam Men Seni: 7’li hece ölçüsü, dize tekrarları (nakarat), aliterasyon ve asonanslar ritmik ve sakinleştirici bir ahenk oluşturur.
İzlenen yol ve gerekçesi:
İki metin önce metin türü, tema, anlatıcı/söyleyici ve ahenk özellikleri açısından ayrı ayrı analiz edilmiş; ardından görseldeki ölçütler doğrultusunda benzerlik ve farklılıkları belirlenerek karşılaştırılmıştır.
Çözüm kontrolü
Karşılaştırma yapılırken iki anonim halk edebiyatı ürününün türsel işlevi, iletileri ve biçimsel ahenk ögeleri tablodaki 5 ölçüt uyarınca eksiksiz açıklanmıştır.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Türkü ve ninni metinlerindeki hece ölçüsü, kafiye, redif, ritim ve dize tekrarları gibi yapı unsurları metnin duygusal atmosferini doğrudan şekillendirir. Ninni türündeki tekrarlar ve düzenli ritim, çocuğun uyumasını ve huzur bulmasını sağlayan sakin bir ortam yaratır. Türküdeki ahenk ögeleri ise gurbet ve özlem duygusunun vurgulanmasını, ezginin duygu yükünü artırmasını sağlar. Dolayısıyla yapı unsurları metnin içeriğini ve amacını güçlendiren temel ögelerdir.
Çözüm kontrolü
Yapı unsurlarının (ahenk, ritim, nazım biçimi) türkü ve ninninin içeriğine, duygusal etkisine ve işlevine katkısı değerlendirilmiştir.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
- Turnalar türküsü için: Gökyüzünde süzülen turna kuşları ve aşağıda dağların arasında memleketine doğru özlemle bakan yalnız bir insan figürünün yer aldığı, hüzünlü tonlarda bir görsel tercih edilmelidir. Gerekçesi, gurbet, ayrılık ve haber bekleme temasını somutlaştırmaktır.
- Atem Tutam Men Seni ninnisi için: Ahşap bir beşikte uyuyan bebek ve beşiğin başında ona şefkatle bakan annenin yer aldığı, sıcak ve huzurlu bir görsel tercih edilmelidir. Gerekçesi, anne sevgisini ve ninniye hâkim olan sakinleştirici atmosferi yansıtmaktır.
Çözüm kontrolü
Her iki metnin içeriğine uygun görsel fikirleri sunulmuş, metinlerin temalarıyla olan ilişkisi gerekçelendirilerek açıklanmıştır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 45 ·
Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 47 →