Soru 1
Soru Özeti: Turnalar türküsünün tabloda verilen ahenk özelliklerini (nazım birimi, ölçü, asonans, aliterasyon, kafiye, redif, kelime ve dize tekrarları) belirleyerek ilgili kavramların karşısına yazınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
- Nazım birimi: Dörtlük (ve nakarat/bağlama bölümleri).
- Ölçü: 11’li (veya metindeki türe göre 8’li) hece ölçüsü.
- Asonans: Dize içlerinde “a” ve “e” gibi geniş ünlülerin tekrarıyla sağlanan ses uyumu.
- Aliterasyon: Dizelerde “r”, “l”, “n” ve “m” gibi ünsüz harflerin tekrarıyla elde edilen ahenk.
- Kafiye: Dize sonlarında kökte yer alan ve tekerrür eden ses benzerlikleri.
- Redif: Dize sonlarında aynı görev, anlam ve yapıdaki eklerin veya kelimelerin tekrarı.
- Kelime ve dize tekrarları: Türküde duygu değerini pekiştiren nakarat dizeleri ile “turnalar” gibi anahtar kelimelerin tekrarı.
Türkü metnindeki biçimsel ve anlamsal ahenk unsurları 10. sınıf edebiyat programındaki şiir tahlili ölçütlerine göre tablonun ilgili alanlarına eşlenmiştir.
Soru 2
Soru Özeti: Turnalar türküsünün konusundan hareketle kısa bir hikâye yazınız; başkahramanı ve turnaları betimleyerek betimlemede sıklıkla kullandığınız sözcük türünü gerekçesiyle açıklayınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Gurbetin Sesi Turnalar
Uzaktaki köyünden ayrılıp gurbet diyara giden Ahmet, her akşamüstü yüksek bir tepede oturur, memleketine doğru bakardı. Ahmet; derin bakışlı, çilekeş yüzlü, nasırlı ellere sahip yorgun bir gençti. Bir sonbahar günü gökyüzünde süzülen allı turnaları gördü. Uzun boyunlu, geniş kanatlı, zarif turnalar nazlı nazlı uçuyordu. Ahmet, turnalara bakıp içindeki memleket hasretini ve sıla özlemini fısıldadı.
Kullanılan Sözcük Türü ve Gerekçesi:
Hikâyede betimleme yaparken sıklıkla sıfat (ön ad) türündeki sözcükler kullanılmıştır (yorgun, çilekeş, nasırlı, allı, uzun, geniş, zarif). Betimleyici anlatımda varlıkların, nesnelerin ve kişilerin durumlarını, niteliklerini ve biçimsel özelliklerini okuyucunun zihninde canlandırmak temel amaç olduğu için niteleme sıfatlarından yararlanılmıştır.
Metin türü ilkelerine uygun olarak gurbet ve özlem teması hikâyelendirilmiş, betimlemelerde kullanılan sözcük türünün dil bilgisel gerekçesi sunulmuştur.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 44 · 
Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 46 →