Soru 1
Soru Özeti: Yeni Lisan makalesinde yer alan dil ilkeleri ile Ömer Seyfettin’in Kaç Yerinden adlı metninden alınan parçayı karşılaştırarak metnin bu ilkelere uygunluğunu gerekçeleriyle açıklama.
Örnek cevap / çözüm yolu
Ömer Seyfettin’in Kaç Yerinden adlı metni, Yeni Lisan makalesinde ortaya konan dil ve anlatım ilkelerine genel olarak uygundur. Bu değerlendirmenin gerekçeleri şunlardır:
- Türkçe Söz Dizimi ve Yalın Anlatım (1. ve 6. Maddeler): Metindeki cümleler Türkçe gramer yapısına uygun biçimde kurulmuştur. İstanbul konuşma dilinin doğallığı esas alınmış, anlaşılır bir anlatım tercih edilmiştir. Metinde Arapça ve Farsça dil bilgisi kurallarına göre yapılmış tamlamalardan kaçınılmış, sadece kalıplaşmış bir yapı olan “gayr-i ihtiyarî” ifadesine yer verilmiştir.
- Dile Yerleşmiş Kelimelerin Kullanımı (2. ve 4. Maddeler): Metinde geçen “nezaret, istida, tayyareci, harp, medenî, millî, hakir” gibi yabancı kökenli sözcükler, dönemin konuşma diline yerleşmiş ve yaygın kabul görmüş kelimelerdir. Yeni Lisan ilkelerine göre bu tür kelimelerin dilden atılması gerekmediği için metindeki kullanımı anlayışa tam uyum sağlar.
- Yazım ve Söyleyiş Ulaşılabilirliği (3. Madde): Yabancı kökenli kelimeler Türkçedeki söyleniş ve yazılış biçimleriyle metne aktarılmıştır.
Çözüm Kontrolü: Ömer Seyfettin, Yeni Lisan hareketinin kurucularındandır. Kaç Yerinden hikâyesinden alınan bu parçada yazı dili ile konuşma dili arasındaki fark azaltılmış, Arapça-Farsça dil bilgisi kuralları terk edilerek Türkçe söz dizimi egemen kılınmıştır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 293 · 
Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 295 →