Soru 1
Kısa cevap
Tablodaki cümlelerin işlevleri şu şekildedir:
-
- Cümle (“Bundan sonra sen de artık avlanmaya çıkma…”) → İkna etme
-
- Cümle (“Bir kere daha söyle de hikâyen derdimize derman olsun…”) → Onaylama
-
- Cümle (“Zulüm görmüş, canı yanmış birisinin şu zavallının özrüne kulak ver…”) → İkna etme
-
- Cümle (“Tavşanın gecikmesinden ötürü aslan öfkeliydi…”) → Açıklama
-
- Cümle (“Her günün payı zahmetsizce aslanın yanına kendi ayaklarıyla gidecekti…”) → Açıklama
Çözüm açıklaması: 1 ve 3. cümlelerde karşı tarafın davranışını değiştirmeye ve onu merhamete getirmeye yönelik bir çaba olduğu için “ikna etme” amacı baskındır. 2. cümlede söylenen sözün kıymeti kabul edilip doğrulandığı için “onaylama” bildirilmektedir. 4 ve 5. cümlelerde ise olayların durumu ve gerekçesi aktarıldığından “açıklama” işlevi öne çıkar.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Tabloda işaretlenen açıklama, ikna etme ve onaylama ifadeleri, fablın eğitici ve ders verici (didaktik) oluşturulma amacına hizmet eder. Açıklama cümleleri olayların bağlamını ve kahramanların ruh halini belirginleştirerek anlatımı netleştirir. İkna etme ve onaylama cümleleri ise kahramanlar arasındaki diyalogları canlı kılar, metnin üslubuna akıcılık ve sürükleyicilik katarak verilmek istenen düşüncenin okuyucu tarafından benimsenmesini kolaylaştırır.
Çözüm açıklaması: Fabl türünün temel amacı sembolik bir olay örgüsü üzerinden ahlaki ve felsefi bir çıkarım yaptırmaktır. Diyaloglarda yer alan ikna ve onaylama tutumları metnin ikna gücünü artırırken açıklama cümleleri metnin olay örgüsünü kurar.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Mevlânâ eserlerini yazarken tasavvuf, dinî ilimler (fıkıh, tefsir, hadis), felsefe (Yunan felsefesi), edebiyat (Arap, İran ve Türk edebiyatı) ve psikoloji/ahlak gibi bilim ve sanat dallarından faydalanmıştır. “Aslan ve Av Hayvanları” fablında hayvan karakterleri üzerinden insan tipolojileri (kibir, akıl, korku, kurnazlık) işlenmiş; tasavvufi ve felsefi derinlik edebî sanatlar (teşhis, intak) ve hikâye etme teknikleriyle sunulmuştur.
Çözüm açıklaması: Metindeki biyografik bilgilere göre Mevlânâ; tefsir, hadis, fıkıh ve farklı dillerin edebiyatlarıyla ilgilenmiştir. Eserlerinde hayvanlar üzerinden verilen iletiler ve teşbih/teşhis gibi söz sanatları bu çok yönlü birikimin göstergesidir.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
Mevlânâ’nın fıkıh, hadis, edebiyat ve felsefe alanlarındaki geniş bilgi birikimi, fablların konularını basit birer hayvan hikâyesi olmaktan çıkarıp derin felsefi, ahlaki ve tasavvufi boyutlar kazanmasını sağlamıştır. Bu birikim sayesinde iletiler mantıksal ve dinî temellere oturtulmuş, nefs mücadelesi ve adalet gibi soyut kavramlar evrensel ve ikna edici sembollerle anlatılmıştır.
Çözüm açıklaması: Yazarın entelektüel donanımı, metnin bağlamını ve iletilerini zenginleştirir. Mevlânâ’nın farklı disiplinlerdeki yetkinliği, fabllardaki olay örgüsünü ve verilmek istenen dersleri katmanlı bir yapıya kavuşturmuştur.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 220 · 
Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 222 →