Soru 2
Kısa cevap
Şemadaki ok yönü takip edildiğinde boş bırakılan bölümlere sırasıyla şu duygular yazılmalıdır:
-
- Kutucuk: bitkinlik (görselde verilmiş)
-
- Kutucuk: özenme / imrenme
-
- Kutucuk: umut / heves
-
- Kutucuk: merak (görselde verilmiş)
-
- Kutucuk: sevinç / coşku
-
- Kutucuk: korku / acı
-
- Kutucuk: hayal kırıklığı
-
- Kutucuk: pişmanlık (görselde verilmiş)
Çözüm kontrolü
Harnâme mesnevisinde eşeğin yaşadığı duygu değişimi olay örgüsüyle doğrudan uyumludur: Ağır işlerden dolayı bitkinlik çeken eşek, semiz öküzleri görünce imrenme duyar ve onlar gibi boynuz sahibi olma umudu besler. Durumu merak edip tarlaya ulaştığında sevinç yaşar. Tarla sahibinin dayağı ve kulak ile kuyruğunu kesmesiyle korku ve acı hisseder; boynuz beklerken organdan olması hayal kırıklığı yaratır ve süreç pişmanlık ile son bulur.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Okuma öncesi tahminlerim:
- Harnâme başlığındaki kelime anlamından hareketle eşek merkezli alegorik/fabl türünde bir hikâye olduğu tahmin edilebilir.
- Eşeğin başından geçen mizahi ve ders verici bir macera anlatıldığı düşünülebilir.
- Eserin insan kusurlarını eleştiren bir nasihat metni olabileceği öngörülebilir.
Okuma sonrası edindiğim bilgiler:
- Eser, 15. yüzyılda Şeyhî tarafından mesnevi biçiminde yazılmış Türk edebiyatının ilk hiciv ve fabl örneklerindendir.
- Konusu, kanaat etmeyip hırsla boynuz ararken kulağından ve kuyruğundan olan bir eşeğin sembolik yaşamıdır.
- Metinde teşhis (kişileştirme) ve intak (konuşturma) söz sanatları kullanılarak açgözlülük, hırs ve toplumsal katmanlar arasındaki eşitsizlik temaları işlenmiştir.
Çözüm kontrolü
Okuma öncesi kısımda metin başlığından yapılan çıkarımlar yer alırken; okuma sonrası kısımda metnin türü, teması, anlatıcısı ve edebi niteliklerine dair doğrudan ulaşılan kanıtlı bilgiler T diyagramı yapısına uygun şekilde gruplandırılmıştır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 191 · 
Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 193 →