Soru 1
Dinlediğiniz/izlediğiniz söyleşi metni ile Şevket Rado’nun “İstemek” başlıklı metnini verilen ölçütler doğrultusunda karşılaştırınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
- Dil ve anlatım: “İstemek” metninde dil son derece yalın, akıcı ve günlük konuşma havasındadır. Sorular ve samimi ifadeler ön plandadır. Dinlenen/izlenen söyleşide de aynı şekilde söyleşmeye dayalı, anlaşılır bir üslup tercih edilmiştir.
- Anlatıcı: Her iki metinde de anlatıcı 1. tekil/çoğul şahıs ağzından konuşur; okurla/dinleyiciyle doğrudan diyalog kuran senli benli bir anlatıcı tavrı mevcuttur.
- Etkileyicilik: Descartes’ın sözü gibi alıntılar, sözel sorular ve gerçek hayattan örneklerle okurun kendi tutumlarını sorgulaması sağlanarak etkileyicilik artırılmıştır.
- Açık ileti örneği: “Mutlu olmanın iki yolu vardır: Ya istediklerini elde etmek ya da elde edebileceklerini istemeyi bilmektir.”
- Örtük ileti örneği: İnsanoğlunun kendi aklını hep yeterli görüp açgözlülük yapması ve başkalarını eleştirmesi onu huzursuzluğa sürükler.
Metin içi kanıtlardan hareketle anlatıcının söyleşi bağlamında okurla samimi bir iletişim kurduğu ve düşüncelerini kanıtlama amacı gütmeden paylaştığı görülmektedir.
Soru 2
Yukarıdaki karşılaştırma tablosunda yaptığınız çıkarımlardan hareketle söyleşi türüyle ilgili genellemeler yapınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
- Söyleşi (Sohbet) Türünün Genel Özellikleri:
- Anlatıcı ve Bağlam: Yazar, okuyucuyla karşılıklı sohbet ediyormuş gibi rahat ve samimi bir ton kullanır.
- Dil ve Üslup: Devrik cümleler, sorular ve günlük dilden yararlanılarak doğal bir senli benli hava oluşturulur.
- Konu ve Amaç: Güncel, hayata dair veya ahlaki temalar işlenir; düşünceleri kesin kurallarla kanıtlama amacı güdülmez.
- İleti Yapısı: Açık iletilerin yanında okuyucunun çıkarım yapmasını sağlayan örtük mesajlara ve öznel değerlendirmelere yer verilir.
Söyleşi türünde amaç, okura ders vermek değil; onu samimi bir üslup ve atasözü/filozof alıntılarıyla düşünmeye davet etmektir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 137 · 
Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 139 →