10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 281 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

Örnek cevap / çözüm yolu

Görseldeki tarihî şahsiyetler ve gerçekleştirilen düzenlemeler dikkate alındığında XVII. yüzyıl ıslahatlarının başlıca özellikleri şu şekilde sıralanabilir:

  1. Kişilere Bağlı Kalması: Islahatlar devlet politikası hâline getirilememiş; I. Ahmet, II. Osman, IV. Murad gibi padişahların ya da Tarhuncu Ahmet Paşa ve Köprülüler gibi sadrazamların kişisel çabalarıyla sınırlı kalmıştır.
  2. Kökten Çözüm Yerine Asayiş ve Düzen Odaklı Olması: Bozulan kurumları eski gücüne kavuşturmak, kamu düzenini ve merkezi otoriteyi yeniden sağlamak amaçlanmıştır (Örn. IV. Murad’ın gece sokağa çıkma, içki ve tütün yasakları ile kapıkulu asker sayısını azaltması).
  3. Askerî, Mali ve İdari Alanlara Yoğunlaşması:
    • İdari/Veraset: I. Ahmet Dönemi’nde ekber ve erşed sistemine geçilerek taht kavgalarının önlenmesi hedeflenmiştir.
    • Mali: Tarhuncu Ahmet Paşa ilk modern denk bütçeyi hazırlamış ve mali tedbirler raporu düzenlemiştir.
    • Askerî: II. Osman Yeniçeri Ocağını kaldırmayı planlamış; Köprülüler döneminde kapıkulu askerleri disiplin altına alınıp tımar düzenlemeleri yapılmıştır.
  4. Çıkar Gruplarının ve Tepkilerin Engele Dönüşmesi: Yenilikler ulema (ilmiye sınıfı) ve yeniçeriler tarafınca dirençle karşılaşmış, bu durum ıslahtçı devlet adamlarının görevden alınmasına ya da II. Osman örneğinde olduğu gibi isyanla tahttan indirilip katledilmesine yol açmıştır.
  5. Süreklilik Sağlanamaması: Islahat yapan liderlerin vefatı veya görevden ayrılmasıyla yapılan çalışmalar genellikle yarım kalmış ya da eski düzen tekrar hâkim olmuştur.

Çözüm-kontrol açıklaması

Visual görsellerdeki kronolojik bilgiler incelendiğinde; I. Ahmet’in ekber ve erşed düzenlemesi veraset değişimini, Genç Osman’ın yaşadığı yeniçeri isyanı yeniliklere karşı oluşan tepkiyi, Tarhuncu Ahmet Paşa’nın bütçesi maliye arayışlarını, Köprülüler Dönemi’ndeki şartlı sadrazamlık ise yetki merkeziyetçiliğini ve geçici toparlanmayı kanıtlamaktadır. Tüm bu somut veriler birleştirildiğinde XVII. yüzyıl ıslahatlarının yüzeysel, kişisel, askerî-mali ağırlıklı ve dirençle karşılaşan bir yapıda olduğu tespit edilir.


Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 280 · :blue_book: Tarih Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 282 →