Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Tımarlı sipahi sayısının azalmasında hem askeri teknolojideki değişimler hem de idari ve ekonomik yapıdaki bozulmalar etkili olmuştur:
- Askeri Teknolojinin Değişimi ve Ordu Yapısı: XVI. yüzyıldan itibaren ateşli silahların kullanımının yaygınlaşmasıyla geleneksel atlı süvari gücü olan tımarlı sipahilerin savaş alanındaki etkinliği azalmış; devlet tüfekli daimi asker ihtiyacını karşılamaya yönelmiştir.
- Tımar Düzenindeki Usulsüzlükler: Tımarların kanunlara aykırı olarak rüşvet, iltimas veya nüfuz yoluyla askerlik teşkilatıyla ilgisi olmayan kişilere verilmesi, gerçek sipahilerin sistem dışına çıkmasına neden olmuştur.
- Nakit İhtiyacı ve İltizam Sistemine Geçiş: Devletin artan bütçe açıklarını kapatmak amacıyla tımar arazilerini mukataaya dönüştürerek mültezimlere vermesi, tımar sisteminin daralmasına ve yetişen sipahi sayısının hızla düşmesine yol açmıştır.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
İltizam sisteminin Osmanlı merkez yönetimi üzerindeki avantaj ve dezavantajları şu şekilde açıklanabilir:
Avantajları:
- Hızlı ve Doğrudan Nakit Akışı: Merkezî hazinenin artan acil nakit ihtiyacı, mültezimlerin vergileri açık artırma usulüyle peşin veya taksitle devlete ödemesi sayesinde karşılanmıştır.
- Bütçe Açıklarının Kapatılması: Savaş masraflarının yükseldiği dönemlerde devlet maliyesine esneklik ve sıcak para kaynağı sağlamıştır.
Dezavantajları:
- Taşra Denetiminin Kaybedilmesi: Mültezimlerin zamanla bölgelerinde yerel güç odaklarına dönüşmesi, merkezî devletin taşradaki otoritesini ve denetimini zayıflatmıştır.
- Reaya Üzerindeki Baskı ve Üretim Kaybı: Mültezimlerin kısa sürede yüksek kâr elde etme amacıyla köylüye ağır vergi yükü bindirmesi, reayanın toprağını terk etmesine (çiftbozan) ve tarımsal üretimin gerilemesine yol açmıştır.
- Askerî Sistemle Çelişki: Tımar topraklarının iltizama devredilmesi eyalet ordusunun temelini oluşturan tımarlı sipahi düzenini çözmüştür.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 276 ·
Tarih Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 278 →