Soru 1
Kısa cevap
- Boşluk: âlim
- Boşluk: ulema (veya kadı)
Çözüm / Kontrol: Medreselerde eğitim alıp bilimsel çalışmaları sürdüren kişilere âlim denir. Fıkıh ve hukuk kurallarının uygulanmasında ve adalet sisteminin yürütülmesinde rol oynayan bilginler ve hakimler sınıfı ulema / kadı yapısını oluşturur.
Soru 2
Kısa cevap
- Boşluk: tekke
- Boşluk: derviş
Çözüm / Kontrol: Osmanlı şehirlerinde manevi hayatın ve tasavvuf eğitiminin merkezinde tekkeler yer alır. Bu mekânlarda nefis terbiyesi alan ve toplumda maneviyatı yayan kişilere derviş denir.
Soru 3
Kısa cevap
vakıf
Çözüm / Kontrol: Osmanlı Devleti’nde toplumsal dayanışma, ilim, irfan ve hayır hizmetlerinin sürdürülmesini sağlayan temel sosyo-ekonomik sistem vakıf müesseseleridir.
Soru 4
Kısa cevap
- Boşluk: ribat
- Boşluk: külliye (veya ribat)
Çözüm / Kontrol: İlk dönemlerde sınır güvenliği ve konaklama amacıyla kurulan, zamanla ticaret ve iskân merkezlerine dönüşen vakıf yapılarına ribat denir. Cami, medrese, kütüphane ve imaret gibi yapıların bir arada bulunduğu geniş kompleksler ise külliye yapısını gösterir.
Soru 5
Kısa cevap
bedesten
Çözüm / Kontrol: Osmanlı şehirlerinde değerli malların satıldığı, çevresinde han ve dükkânların toplandığı kapalı ticari merkezlere bedesten adı verilir.
Soru 6
Kısa cevap
vakıf
Çözüm / Kontrol: Toplumsal ve kültürel hizmet veren cami, medrese, darüşşifa ve imaret gibi yapılar hayır amaçlı bağışlanan mülkler ve vakıf gelirleriyle faaliyetlerini sürdürürdü.
Soru 7
Kısa cevap
medrese
Çözüm / Kontrol: Osmanlı eğitim ve bilim sisteminin temelini oluşturan, hem dinî hem de aklı bilimlerin öğretildiği ana kurum medresedir.
Soru 8
Kısa cevap
imaret
Çözüm / Kontrol: Yoksullara, öğrencilere ve yolculara ücretsiz yiyecek dağıtan ve barınma sağlayan sosyal yardım kurumu imarethanedir (imaret).
Soru 9
Kısa cevap
irfan
Çözüm / Kontrol: Bilginin kalple sezilmesi, içselleştirilmesi ve hikmet boyutuna ulaşması Osmanlı tasavvuf düşüncesinde irfan olarak tanımlanır.
Soru 10
Kısa cevap
- Boşluk: ilim
- Boşluk: ilim
Çözüm / Kontrol: Belli bir konudaki sistemli bilgi birikimi ilim olarak ifade edilir. Medreselerde hem naklî (dinî) hem de aklî (pozitif) ilimler birlikte işlenmiştir.
Soru 11
Örnek cevap / çözüm yolu
Osmanlı Şehir Modeli Tasarlama Adımları:
- Merkez Planlaması: Maket/çizim merkezine Ulu Cami ve etrafındaki Külliye (medrese, kütüphane, imaret) yerleştirilir.
- Ticaret Alanı: Külliyenin hemen yanına Bedesten ve çevresindeki arasta/dükkânlar konumlandırılır.
- Manevi ve Sosyal Alanlar: Şehrin uygun noktalarına Tekke ve konaklama için Ribat/Han eklenir.
- Geri Dönüştürülebilir Malzeme: Karton, kutu ve atık kâğıtlar kullanılarak Bursa şehir modeline uygun fiziksel ve sosyal mekân birliği görselleştirilir.
Çözüm / Kontrol: Osmanlı şehir dokusunda dinî, sosyal ve ticari mekânlar iç içedir. Şehir modelinde cami, medrese, imaret ve bedestenin bir arada bulunması tarihsel süreklilik ve yerleşim anlayışına uygundur.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 194 ·
Tarih Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 196 →