10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 187 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

Örnek cevap / çözüm yolu

İlk Türk-İslam Devletlerinden Osmanlı Devleti’ne Eğitimde Değişim ve Süreklilik Tablosu:

Eğitim Faaliyetleri İlk Türk-İslam Devletleri (Karahanlılar, Gazneliler ve Selçuklular) Türkiye Selçuklu Devleti Osmanlı Devleti (1302-1453) Değişim mi? Süreklilik mi?
Medreselerin Özellikleri Medreseler devlet desteği ve vakıf sistemiyle kurulmuştur. Öğrencilere ücretsiz barınma ve burs imkânı sağlanmıştır (Nizamiye Medreseleri). Vakıf sistemi korunmuş, Anadolu genelinde açık ve kapalı avlulu medreseler ile külliye yapıları yaygınlaşmıştır. İlk Osmanlı medresi İznik’te (1331) kurulmuş, ardından Bursa ve Edirne medreseleriyle dereceli öğretim sistemi gelişmiştir. Süreklilik: Vakıf esaslı ve parasız eğitim anlayışı sürdürülmüş, teşkilat yapısı güçlenerek devam etmiştir.
Medrese Eğitiminin İçeriği Tefsir, hadis, fıkıh gibi dînî ilimler ile matematik, astronomi ve mantık gibi aklî ilimler birlikte okutulmuştur. Aklî ve naklî ilimlerin birlikteliği devam ettirilmiş, tasavvufî ve felsefî düşünce müfredata yansımıştır. Aklî ve naklî ilimler bir arada öğretilmeye devam etmiş, kadı ve müderris yetiştirmeye yönelik müfredat düzenlenmiştir. Süreklilik: Dînî ve pozitif bilimlerin birlikte okutulması geleneği korunmuştur.
Diğer Eğitim Faaliyetleri Camiler, bimaristanlar, tekkeler, zaviyeler ve kütüphanelerde yaygın eğitim yürütülmüştür. Ahilik teşkilatında meslekî eğitim verilmiş; zaviye, tekke ve darüşşifalarda uygulama yapılmıştır. Ahi/lonca teşkilatında usta-çırak eğitimi, tekkelerde tasavvuf eğitimi ve saray çevresinde şehzade eğitimi sürdürülmüştür. Süreklilik: Meslekî (Ahilik) ve sosyal/tasavvufî eğitim kurumları varlığını korumuştur.
İlmî Çalışma Yapılan Önemli Merkezler Bağdat, Nişabur, Rey, Buhara, Semerkand, Gazne. Konya, Sivas, Kayseri, Amasya, Erzurum. İznik, Bursa, Edirne. Değişim: Siyasi güç ve fetih yönünün Batı Anadolu ve Balkanlar’a kaymasıyla ilim merkezleri batıya taşınmıştır.
İlmî Çalışma Yapılan Başlıca Alanlar Fıkıh, Kelam, Hadis, Tıp, Astronomi, Matematik, Felsefe. Tasavvuf, Fıkıh, Tıp, Astronomi, Coğrafya. Fıkıh, Kelam, Tıp, Matematik, Astronomi, Tarih. Süreklilik: İnceleme yapılan temel bilim alanları ve medeniyet mirası korunarak zenginleştirilmiştir.

Çözüm kontrolü

  • Değişim ve Süreklilik Analizi: Karahanlılardan Osmanlı’ya uzanan kronolojik süreçte medrese kurumunun vakıf sistemiyle işletilmesi ve aklî-naklî bilimlerin birlikte öğretilmesi süreklilik gösteren temel unsurdur.
  • Mekânsal Değişim: İlmî çalışmaların yürütüldüğü merkezlerin Orta Asya ve Horasan’dan Anadolu’ya (Konya, Sivas), ardından Osmanlı başkentlerine (İznik, Bursa, Edirne) kayması siyasi ve coğrafi değişimi gösterir.
  • Görsel Kanıt (Kaynak M): Sayfada yer alan Mevlana Müzesi örneği, Türkiye Selçukluları dönemindeki tasavvuf ve ilim geleneğinin (Mevlevilik) Osmanlı Devleti tarafından da benimsendiğini, akrabalık bağları ve çelebi unvanının kullanımıyla bu kültürün kesintisiz sürdürüldüğünü somut bir tarihî kanıt olarak doğrulamaktadır.

Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 186 · :blue_book: Tarih Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 188 →