10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 118 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

İncelediğiniz tarihçilerin Osmanlı Devleti’nin kuruluşuna dair görüşlerinin güçlü ve zayıf yönleri ile bu görüşler arasındaki tutarsızlıkları tabloya doldurunuz.

Örnek cevap / çözüm yolu

1. H. Adams Gibbons

  • Güçlü Yönleri: Osmanlı Beyliği’nin kısa sürede hızlı yükselişini ve Balkanlar’daki yayılışını açıklama çabası göstermesi.
  • Zayıf Yönleri ve Tutarsızlıkları: Osmanlı kuruluşunu sadece yerel Hristiyan unsurların Müslüman olmasına (ihtida tezi) bağlaması. Moğol baskısıyla gelen Türkmen göçlerini, gaza anlayışını ve Türk-İslam medeniyet birikimini göz ardı ederek tarihî kaynak ve kanıt bakımından yetersiz kalması.

2. M. Fuat Köprülü

  • Güçlü Yönleri: Kuruluşu tek bir sebebe bağlamayıp çok boyutlu bir neden-sonuç ilişkisi kurması. Anadolu Selçuklu mirasını, Ahiler (Ahiyân-ı Rûm) ve Bâcıyân-ı Rûm gibi sosyo-kültürel grupları, uçlardaki Türkmen nüfus dinamiklerini kanıt göstererek değişim ve süreklilik boyutunu ortaya koyması.
  • Zayıf Yönleri ve Tutarsızlıkları: Gaza fikrinin ve dinî motivasyonun kurucu roldeki ağırlığını sosyal ve ekonomik faktörlere kıyasla daha ikinci planda değerlendirmesi.

3. Paul Wittek

  • Güçlü Yönleri: “Gaza Tezi” ile Osmanlı Devleti’nin dinî dinamizmini, genişleme ideolojisini ve askeri yapısını belirli bir ilkesel çerçeveye oturtması.
  • Zayıf Yönleri ve Tutarsızlıkları: Gaza vurgusuna aşırı odaklanarak aşiret yapısını, nüfus hareketlerini ve sosyo-ekonomik etkenleri ihmal etmesi; dönemin kronoloji ve kaynaklarındaki farklılıkları tam açıklayamaması.

4. Halil İnalcık

  • Güçlü Yönleri: Dönemin çağdaş tarihî kaynaklarını, kronolojisini ve arşiv kanıtlarını sentezlemesi. Gaza anlayışı ile birlikte uc toplumunun yapısını, Türkmen göçlerini ve Bizans sınırındaki özel şartları bütüncül bir yorumla sunması.
  • Zayıf Yönleri ve Tutarsızlıkları: Erken döneme ait yazılı kaynakların sınırlı olması nedeniyle bazı tarihsel tarihlendirmelerde varsayımlara dayanmak durumunda kalması.

Çözüm kontrolü

Osmanlı Devleti’nin kuruluşu incelenirken tek bir etken yerine kronoloji, tarihî kaynak ve somut kanıtlara dayalı çok yönlü neden-sonuç ilişkileri dikkate alınmalıdır. Köprülü ve İnalcık’ın yaklaşımı sosyo-ekonomik ve kültürel unsurları gaza anlayışıyla birleştirdiği için daha dengeli bir yorum sunar.


Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 117 · :blue_book: Tarih Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 119 →