Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
n(x) = \frac{3}{x-2} + 1 fonksiyonunun grafiksel ve cebirsel inceleme tablosunun doldurulması:
-
Grafik İncelemesi:
- Düşey asimptot x = 2 doğrusudur. Grafik x = 2 düşey doğrusunu kesmez.
- Yatay asimptot y = 1 doğrusudur. Grafik y = 1 yatay doğrusunu kesmez.
- Tanım Kümesi: \mathbb{R} \setminus \{2\}
- Görüntü Kümesi: \mathbb{R} \setminus \{1\}
-
Cebirsel İnceleme:
- Paydayı sıfır yapan değer x - 2 = 0 \implies x = 2 olduğundan Tanım Kümesi: \mathbb{R} \setminus \{2\}
- Denklemi y türünden düzenlediğimizde: y = \frac{3}{x-2} + 1 \implies y - 1 = \frac{3}{x-2} \implies x - 2 = \frac{3}{y-1} elde edilir. Paydayı sıfır yapan y = 1 değeri görüntü kümesinden çıkarılır. Buradan Görüntü Kümesi: \mathbb{R} \setminus \{1\}
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Matematik yazılımında (örneğin GeoGebra) çizilen n(x) = \frac{3}{x-2} + 1 fonksiyonunun grafiği ile elle yapılan çizim karşılaştırıldığında;
- Düşey asimptot olan x = 2 doğrusu ve yatay asimptot olan y = 1 doğrusunun konumu her iki çizimde de aynıdır.
- Matematik yazılımı, fonksiyon kollarının asimptotlara sınırsız yaklaşma davranışını ölçek hatası olmadan gösterir. Elle çizimlerde karşılaşılabilecek grafiğin asimptota değmesi veya eksenleri kestiği noktaların hatalı işaretlenmesi gibi durumlar cebirsel eşitlikler (x=0 için y=-0.5 ve y=0 için x=-1) doğrulanarak düzeltilir.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
g(x) = a \cdot \frac{1}{x+r} + k (a, r, k \in \mathbb{R}, a \neq 0) fonksiyonunun nitel özelliklerinin a > 0, r > 0, k > 0 ve a < 0, r > 0, k > 0 durumları için genellenmesi:
1. Tanım Kümesi:
- a > 0, r > 0, k > 0 durumu: \mathbb{R} \setminus \{-r\}
- a < 0, r > 0, k > 0 durumu: \mathbb{R} \setminus \{-r\}
- Kontrol: Paydayı sıfır yapan x + r = 0 \implies x = -r değeri tanım kümesinden çıkarılır.
2. Görüntü Kümesi:
- a > 0, r > 0, k > 0 durumu: \mathbb{R} \setminus \{k\}
- a < 0, r > 0, k > 0 durumu: \mathbb{R} \setminus \{k\}
- Kontrol: Fonksiyonun yatay asimptotu y = k doğrusudur, g(x) değeri k’ye eşit olamaz.
3. İşareti:
- a > 0, r > 0, k > 0 durumu: x \in (-r, \infty) için g(x) > 0 (pozitif). x < -r aralığında ise fonksiyon x = -r - \frac{a}{k} noktasında x-eksenini keser; bu noktanın solunda pozitif, sağında negatif değer alır.
- a < 0, r > 0, k > 0 durumu: x \in (-\infty, -r) için g(x) > 0 (pozitif). x > -r aralığında ise fonksiyon x = -r - \frac{a}{k} noktasında x-eksenini keser; bu noktanın solunda negatif, sağında pozitif değer alır.
4. Artanlığı-Azalanlığı:
- a > 0, r > 0, k > 0 durumu: (-\infty, -r) ve (-r, \infty) tanım aralıklarının her birinde azalandır.
- a < 0, r > 0, k > 0 durumu: (-\infty, -r) ve (-r, \infty) tanım aralıklarının her birinde artandır.
5. Maksimum-Minimum Noktaları ve Değerleri:
- a > 0, r > 0, k > 0 durumu: Maksimum ve minimum noktası yoktur.
- a < 0, r > 0, k > 0 durumu: Maksimum ve minimum noktası yoktur.
- Kontrol: Grafiğin kolları x = -r etrafında +\infty ve -\infty’a uzandığı için yerel veya mutlak ekstremum noktası bulunmaz.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 255 ·
Matematik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 257 →