Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Topun yüksekliğinin zamana göre değişimi karesel bir fonksiyon (parabol) ile temsil edilir. Topun maksimum yüksekliğe ulaştığı tepe noktasının zaman değeri t_0 olsun.
- Artan olduğu zaman aralığı: Topun fırlatıldığı andan tepe noktasına ulaştığı ana kadar geçen [0, t_0] zaman aralığıdır.
- Azalan olduğu zaman aralığı: Topun tepe noktasından yere düşene kadar geçen [t_0, t_{son}] zaman aralığıdır.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
g(x) = a \cdot (x + r)^2 + k (a > 0, r > 0, k > 0) fonksiyonunun nitel özelliklerinin incelenmesi:
-
Tanım Kümesi:
- Grafik ile Doğrulama: Grafik incelendiğinde tüm gerçek sayılarda tanımlı olduğu görülmektedir.
- Cebirsel İspat: g(x) = a \cdot (x + r)^2 + k fonksiyonu \forall x \in \mathbb{R} için tanımlı olduğundan tanım kümesi \mathbb{R}'dir.
-
Görüntü Kümesi:
- Grafik ile Doğrulama: Grafiğin en alt noktası y = k seviyesindedir ve kollar yukarı doğru sınırsız uzamaktadır. Bu nedenle görüntü kümesi [k, \infty) aralığıdır.
- Cebirsel İspat: Her x \in \mathbb{R} için (x + r)^2 \ge 0 olur. a > 0 olduğundan a(x + r)^2 \ge 0 ve k eklenirse g(x) = a(x + r)^2 + k \ge k elde edilir. Görüntü kümesi [k, \infty) aralığıdır.
-
İşareti:
- Grafik ile Doğrulama: Grafik tamamen x-ekseninin üst tarafında kaldığından ve x-eksenini kesmediğinden daima pozitiftir.
- Cebirsel İspat: a > 0, (x + r)^2 \ge 0 ve k > 0 verildiğinden g(x) = a(x + r)^2 + k \ge k > 0 olur. Fonksiyon tüm gerçek sayılar için pozitif değerler alır.
-
Artanlığı-Azalanlığı:
- Grafik ile Doğrulama: Tepe noktasının apsisi olan x = -r değerinin solunda grafik aşağı yönlü (azalan), sağında yukarı yönlüdür (artan).
- Cebirsel İspat: x_1 < x_2 \le -r için x_1 + r < x_2 + r \le 0 \implies (x_1 + r)^2 > (x_2 + r)^2 \implies g(x_1) > g(x_2) olduğundan (-\infty, -r] aralığında azalandır. -r \le x_1 < x_2 için 0 \le x_1 + r < x_2 + r \implies (x_1 + r)^2 < (x_2 + r)^2 \implies g(x_1) < g(x_2) olduğundan [-r, \infty) aralığında artandır.
-
Maksimum-Minimum Noktaları ve Değerleri:
- Grafik ile Doğrulama: Grafiğin en alt noktası tepe noktası olan (-r, k) noktasıdır. En büyük değeri (maksimum) yoktur.
- Cebirsel İspat: g(x) \ge k eşitsizliğinde eşitlik x = -r için sağlanır: g(-r) = k. Minimum nokta (-r, k) ve en küçük değer k’dir. Fonksiyon üstten sınırsız olduğundan maksimum değeri yoktur.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
1. Yöntemlerin Kullanışlılık Açısından Değerlendirilmesi:
- Grafik ile Doğrulama: Görsel olarak hızlı kavramayı sağlar, sezgiseldir. Ancak tam ve genel matematiksel kanıt sunmak yerine belirli durumların görsel teyidini verir.
- Cebirsel İspat: Tüm durumlar için kesin, mantıksal ve genel geçer matematiksel kanıt sağlar. İşlem adımları daha fazla dikkat ve soyutlama gerektirir.
2. g(x) = x^2 + 2 Fonksiyonunun Bire Birliği:
- Grafik ile Doğrulama: Parabolün grafiğine çizilen yatay doğrular (örneğin y = 3 doğrusu) grafiği x = 1 ve x = -1 olmak üzere iki farklı noktada keser. Yatay doğru testini sağlamadığı için bire bir değildir.
- Cebirsel İspat: g(x_1) = g(x_2) \implies x_1^2 + 2 = x_2^2 + 2 \implies x_1^2 = x_2^2 \implies |x_1| = |x_2|. Örneğin x_1 = 1 ve x_2 = -1 seçilirse g(1) = 3 ve g(-1) = 3 olur. 1 \neq -1 iken g(1) = g(-1) olduğu için bire bir değildir.
3. g(x) = x^2 + 2 Fonksiyonunun Artanlık-Azalanlığı:
- Grafik ile Doğrulama: Tepe noktası (0, 2) olan parabolün grafiği (-\infty, 0] aralığında azalan, [0, \infty) aralığında artandır.
- Cebirsel İspat: x_1 < x_2 \le 0 için x_1^2 > x_2^2 \implies x_1^2 + 2 > x_2^2 + 2 \implies g(x_1) > g(x_2) olduğundan (-\infty, 0] aralığında azalandır. 0 \le x_1 < x_2 için x_1^2 < x_2^2 \implies x_1^2 + 2 < x_2^2 + 2 \implies g(x_1) < g(x_2) olduğundan [0, \infty) aralığında artandır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 208 ·
Matematik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 210 →