Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
g(x) = a(x + r)^2 + k karesel fonksiyonunun tepe noktası T(-r, k) biçimindedir. Verilen a, r, k koşullarına göre nitel özellikler ve genellemeler şu şekildedir:
1. a > 0, r > 0, k > 0 Durumu (Kolları Yukarı Doğru Parabol):
- Tanım Kümesi: \mathbb{R} (Tüm gerçek sayılar)
- Görüntü Kümesi: [k, \infty)
- Artanlığı-Azalanlığı: (-\infty, -r] aralığında azalan, [-r, \infty) aralığında artandır.
- Maksimum-Minimum Noktaları ve Değerleri: Minimum noktası T(-r, k) olup minimum değeri k’dir. Maksimum noktası ve değeri yoktur.
2. a < 0, r > 0, k > 0 Durumu (Kolları Aşağı Doğru Parabol):
- Tanım Kümesi: \mathbb{R} (Tüm gerçek sayılar)
- Görüntü Kümesi: (-\infty, k]
- Artanlığı-Azalanlığı: (-\infty, -r] aralığında artan, [-r, \infty) aralığında azalandır.
- Maksimum-Minimum Noktaları ve Değerleri: Maksimum noktası T(-r, k) olup maksimum değeri k’dir. Minimum noktası ve değeri yoktur.
Genelleme / Önerme (Cebirsel ve Sözel İfade):
f(x) = x^2 referans fonksiyonuna r birim sola öteleme, a katsayısı ile düşeyde ölçekleme/yansıma ve k birim yukarı öteleme uygulandığında;
- a > 0 ise fonksiyon en küçük değerini tepe noktasında (x = -r için y = k) alır, kolları yukarı bakar ve görüntü kümesi [k, \infty) olur.
- a < 0 ise fonksiyon en büyük değerini tepe noktasında (x = -r için y = k) alır, kolları aşağı bakar ve görüntü kümesi (-\infty, k] olur.
Çözüm Kontrolü: Tepe noktasının apsisi x = -r, ordinatı y = k’dir. a > 0 durumunda parabolün kolları yukarı baktığı için tepe noktası dip (minimum) noktadır. a < 0 durumunda kolları aşağı baktığı için tepe noktası zirve (maksimum) noktadır.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Futbol topunun yerden yüksekliğini veren karesel fonksiyon f(t) = -\frac{1}{2}(t - 4)^2 + 8 şeklindedir.
f(t) = t^2 karesel referans fonksiyonuna sırasıyla şu dönüşümler uygulanarak topun çıkabileceği maksimum yüksekliği veren fonksiyon elde edilir:
- Yatay Öteleme: y = t^2 fonksiyonunun grafiği 4 birim sağa ötelenerek y = (t - 4)^2 grafiği elde edilir.
- Düşey Ölçekleme ve Yansıma: Grafik t-eksenine göre yansıtılır (kolları aşağı çevrilir) ve düşeyde \frac{1}{2} oranında sıkıştırılır; böylece y = -\frac{1}{2}(t - 4)^2 elde edilir.
- Düşey Öteleme: Grafik 8 birim yukarı ötelenerek f(t) = -\frac{1}{2}(t - 4)^2 + 8 fonksiyonu oluşturulur.
Bu dönüşümler sonucunda parabolün tepe noktası T(4, 8) olur. Dolayısıyla top, hareketinin 4. saniyesinde çıkabileceği maksimum yükseklik olan 8 metreye ulaşır.
Çözüm Kontrolü: t = 4 için f(4) = -\frac{1}{2}(4 - 4)^2 + 8 = 8 metredir. Her t \neq 4 değeri için -\frac{1}{2}(t - 4)^2 < 0 olacağından fonksiyonun alabileceği en büyük değer 8’dir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 207 ·
Matematik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 209 →