Soru 1
Tablodaki sayı gruplarının EBOB ve EKOK değerlerini listeleme, asal çarpan algoritması, asal çarpan ağacı ve cebirsel gösterim yöntemleriyle doldurunuz.
Örnek cevap / çözüm yolu
1. Sayılar: (10, 20)
- Listeleme:
- Pozitif bölenler: 10’un bölenleri = {1, 2, 5, 10}; 20’nin bölenleri = {1, 2, 4, 5, 10, 20}. Ortak bölenlerin en büyüğü 10’dur.
- Katlar: 10’un katları = {10, 20, 30, …}; 20’nin katları = {20, 40, 60, …}. Ortak katların en küçüğü 20’dir.
- Asal Çarpan Algoritması:
10, 20 | 2*
5, 10 | 2
5, 5 | 5*
1, 1- Ortak asal çarpanlar: 2 \cdot 5 = 10 (EBOB)
- Tüm asal çarpanlar: 2^2 \cdot 5 = 20 (EKOK)
- Asal Çarpan Ağacı:
- 10 = 2 \cdot 5
- 20 = 2 \cdot 10 = 2 \cdot 2 \cdot 5 = 2^2 \cdot 5
- Cebirsel Gösterim:
- 10 = 2^1 \cdot 5^1
- 20 = 2^2 \cdot 5^1
- \text{EBOB}(10, 20) = 2^1 \cdot 5^1 = 10
- \text{EKOK}(10, 20) = 2^2 \cdot 5^1 = 20
- EBOB: 10
- EKOK: 20
2. Sayılar: (4, 5, 9)
- Listeleme:
- Bölenler: 4’ün bölenleri = {1, 2, 4}; 5’in bölenleri = {1, 5}; 9’un bölenleri = {1, 3, 9}. Ortak bölen sadece 1’dir.
- Katlar: Ortak katların en küçüğü 180’dir.
- Asal Çarpan Algoritması:
4, 5, 9 | 2
2, 5, 9 | 2
1, 5, 9 | 3
1, 5, 3 | 3
1, 5, 1 | 5
1, 1, 1 - Asal Çarpan Ağacı:
- 4 = 2^2
- 5 = 5
- 9 = 3^2
- Cebirsel Gösterim:
- 4 = 2^2, 5 = 5^1, 9 = 3^2
- \text{EBOB}(4, 5, 9) = 1
- \text{EKOK}(4, 5, 9) = 2^2 \cdot 3^2 \cdot 5^1 = 180
- EBOB: 1
- EKOK: 180
3. Sayılar: (8, 12, 18)
- Listeleme:
- Bölenler: 8’in bölenleri = {1, 2, 4, 8}; 12’nin bölenleri = {1, 2, 3, 4, 6, 12}; 18’in bölenleri = {1, 2, 3, 6, 9, 18}. Ortak bölenler = {1, 2}, en büyüğü 2’dir.
- Katlar: Ortak katlar = {72, 144, …}, en küçüğü 72’dir.
- Asal Çarpan Algoritması:
8, 12, 18 | 2*
4, 6, 9 | 2
2, 3, 9 | 2
1, 3, 9 | 3
1, 1, 3 | 3
1, 1, 1 - Asal Çarpan Ağacı:
- 8 = 2^3
- 12 = 2^2 \cdot 3
- 18 = 2 \cdot 3^2
- Cebirsel Gösterim:
- 8 = 2^3, 12 = 2^2 \cdot 3^1, 18 = 2^1 \cdot 3^2
- \text{EBOB}(8, 12, 18) = 2^1 = 2
- \text{EKOK}(8, 12, 18) = 2^3 \cdot 3^2 = 72
- EBOB: 2
- EKOK: 72
Soru 2
a) 10 ve 20 sayıları için bulduğunuz en büyük ortak bölen ile en küçük ortak katın 10 ve 20 sayıları ile ilişkisini belirtiniz.
Örnek cevap / çözüm yolu
20 sayısı 10 sayısının tam katıdır (20 = 2 \cdot 10). Biri diğerinin tam katı olan iki pozitif tam sayıda:
- En büyük ortak bölen (EBOB), küçük sayıya eşittir: \text{EBOB}(10, 20) = 10.
- En küçük ortak kat (EKOK), büyük sayıya eşittir: \text{EKOK}(10, 20) = 20.
- Ayrıca iki sayının çarpımı, EBOB ile EKOK’larının çarpımına eşittir: 10 \cdot 20 = \text{EBOB} \cdot \text{EKOK} = 200.
Soru 3
b) 8, 12 ve 18 sayılarının pozitif ortak bölenlerinin en küçüğünü bulunuz.
Kısa cevap
1
Örnek cevap / çözüm yolu
8, 12 ve 18 sayılarının pozitif bölen kümeleri:
- 8’in bölenleri: {1, 2, 4, 8}
- 12’nin bölenleri: {1, 2, 3, 4, 6, 12}
- 18’in bölenleri: {1, 2, 3, 6, 9, 18}
Bu üç sayının pozitif ortak bölenleri {1, 2} kümesidir. Bu ortak bölenlerin en küçüğü 1’dir. Bütün pozitif tam sayıların en küçük pozitif ortak böleni her zaman 1’dir.
Soru 4
c) 4, 5 ve 9 sayıları arasındaki ilişkileri göz önüne alarak bu sayıların en küçük pozitif ortak katı ve en büyük pozitif ortak bölen hakkında çıkarımlarda bulununuz.
Örnek cevap / çözüm yolu
4, 5 ve 9 sayıları aralarında asaldır (üçünün ortak olan 1’den başka pozitif böleni yoktur).
- EBOB Çıkarımı: Aralarında asal sayıların en büyük pozitif ortak böleni her zaman 1’dir: \text{EBOB}(4, 5, 9) = 1.
- EKOK Çıkarımı: Ortak asal çarpanları bulunmadığı için en küçük pozitif ortak katı, bu sayıların doğrudan çarpımına eşittir: \text{EKOK}(4, 5, 9) = 4 \cdot 5 \cdot 9 = 180.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 153 ·
Matematik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 155 →